1 maja 2004 r. miało miejsce historyczne wydarzenie w historii Europy, kiedy Unia Europejska została rozszerzona o 10 kolejnych państw, w tym o Polskę. Ocenie kosztów i korzyści płynących z rozszerzenia UE poświęcona została kolejna międzynarodowa konferencja naukowa nt.: „Polska – Niemcy po rozszerzeniu Unii Europejskiej. Bilans i perspektywy”, która została zorganizowana przez: Instytut Gospodarki Niemieckiej w Kolonii, Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Zakład Badań nad Gospodarką Niemiecką SGH. Przewodnictwo naukowe konferencji zostało powierzone prof. dr. hab. Witoldowi Małachowskiemu.
Patronat nad konferencja objęli: Wicepremier i Minister Gospodarki Rzeczypospolitej Polskiej, Waldemar Pawlak oraz Federalny Ministra Gospodarki i Technologii Niemiec, Michaela Glosa, którzy skierowali do uczestników konferencji listy gratulacyjne. Obok pism Patronatów Honorowych konferencji, listy do uczestników konferencji skierowali: Marszałek Sejmu RP, Bronisław Komorowski i Wicemarszałek Sejmu RP, Jerzy Szmajdziński.
Współpraca wymienionych powyżej organizatorów konferencji ma już swoją wieloletnią tradycję, której wynikiem są cykliczne konferencje naukowe i wspólne publikacje. Poprzednia konferencja naukowa odbyła się na temat: „Polska – Niemcy w zjednoczonej Europie i ich ekonomiczna odpowiedzialność”, której rezultaty zostały opublikowane w książce w edycji polskiej i niemieckiej w 2006 r.
Ocena rozwoju integracji europejskiej obejmująca okres czterech lat od rozszerzenia Unii Europejskiej ukazuje wiodącą rolę Niemiec oraz decydujące znaczenie Polski wśród nowoprzyjętych państw. Niemcy są i nadal będą najważniejszym strategicznym partnerem gospodarczym Polski, a Polska dla Niemiec jednym z najważniejszych państw w Europie Środkowo-Wschodniej. Celem konferencji było określenie obszarów współdziałania Polski i Niemiec w dalszym pogłębianiu procesu integracji europejskiej oraz odpowiedzialności za procesy transformacji w państwach położonych na wschód od Polski
Prezentowane na konferencji referaty przez wybitnych przedstawicieli nauki polskiej i niemieckiej posiadają znaczenie nie tylko teoretyczne, ale także znaczenie dla praktyki gospodarczej i politycznej, co zostało podkreślone przez uczestniczących w konferencji przedstawicieli Ministerstwa Gospodarki RP, Ministerstwa Nauki RP, Ministerstwa Spraw Zagranicznych Niemiec oraz Ministerstwa Finansów Niemiec. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele firm polskich i niemieckich oraz wielu ośrodków naukowych.
Program konferencji został ujęty w czterech sesjach:
I. Polityczne implikacje rozszerzenia Unii Europejskiej, pod kierownictwem prof. Ireny Lipowicz;
II. Cztery lata po rozszerzeniu Unii Europejskiej. Próba bilansu, pod kierownictwem dr. Rolfa Brokera;
III. Ekonomiczne implikacje rozszerzenia UE, pod kierownictwem prof. Witolda Małachowskiego;
IV. Regionalne implikacje rozszerzenia UE, pod kierownictwem b. ministra Herberta Helmricha.
Konferencja odbyła się 9 maja. Data konferencji została wybrana nie przypadkowo, do czego nawiązywali uczestnicy konferencji. Miejscem obrad było Centrum Konferencyjne Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, a obrady odbywały się w języku polskim i niemieckim z tłumaczeniem symultanicznym.
Warto podkreślić, że kontynuując tradycję z poprzednich lat, 8 maja zostały zaprezentowane wybrane referaty dla studentów SGH, Referaty wygłosili: dr Rolf Kroker, dr Manfred Jäger, prof. Piotr Albański, prof. Witold Małachowski, a moderatorem był prof. Piotr Błędowski. W referatów w języku niemieckim wysłuchało ponad 120 studentów.
Bilans czterech lat, które upłynęły od chwili rozszerzenia Unii Europejskiej jest dla wszystkich jej członków jednoznacznie pozytywny. Zdecydowanie wzrosła liczba zwolenników integracji europejskiej.
W sumie wygłoszonych zostało 14 referatów oraz szereg komunikatów naukowych.
W poszczególnych sesjach zostały zaprezentowane następujące referaty:
W sesji pierwszej: Polityczne implikacje rozszerzenia Unii Europejskiej:
- Paryż – Berlin – Warszawa: szanse i perspektywy dla Trójkąta Weimarskiego w rozszerzonej Unii Europejskiej, prof. Joachim Bitterlich (Veolia, Paryż);
- Konwergencja i dywergencja w polityce bezpieczeństwa Polski i Niemiec, prof. Wilfried von Bredow (Uniwersytet w Marburgu);
- Perspektywy Polski i Niemiec w Programie Lizbońskim, prof. Roland Scharff (Uniwersytet w Osnabrück).
W sesji drugiej: Cztery lata po rozszerzeniu Unii Europejskiej. Próba bilansu:
- Wpływ członkostwa Polski w Unii Europejskiej na rozwój gospodarczo – społeczny, prof. dr hab. Witold Małachowski (SGH, Akademia Finansów);
- Bezpieczeństwo energetyczne Polski po rozszerzeniu Unii Europejskiej na Wschód, prof. dr hab. Grażyna Wojtkowska-Łodej (SGH);
- Wpływ rozszerzenia Unii Europejskiej na jej budżet: zmiany i zagadnienia podziału, dr Berthold Busch (Instytut Gospodarki Niemieckiej w Kolonii);
- Biznes w kryzysie legitymizacji – polsko-niemieckie rozważania o kulturze zarządzania,prof. Reinhold Kopp (UMC Poczdam FU).
W sesji trzeciej: Ekonomiczne implikacje rozszerzenia Unii Europejskiej:
- Zmiany gospodarczo – społeczne w Niemczech po rozszerzeniu Unii Europejskiej na Wschód, dr Rolf Kroker (Instytut Gospodarki Niemieckiej w Kolonii);
- Handel zagraniczny i bezpośrednie inwestycje zagraniczne w relacjach Niemiec z
środkowo- i wschodnioeuropejskimi państwami członkowskimi, prof. Alfred Kötzle, dr Dominik Ocker (Uniwersytet Europejski Viadrina);
- Migracje, przepływy kapitałowe a dwustronny handel między Polską a Niemcami po rozszerzeniu Unii Europejskiej, prof. dr hab. Elżbieta Czarny (SGH), dr Andżelika Kuźnar (AGH), dr Katarzyna Śledziewska (Uniwersytet Warszawski);
- Perspektywy polskiego systemu finansowego, dr Manfred Jäger (Instytut Gospodarki Niemieckiej w Kolonii).
W sesji czwartej: Regionalne implikacje rozszerzenia Unii Europejskiej:
- Europa regionów – partnerstwo polskich i niemieckich miast po rozszerzeniu Unii Europejskiej, prof. dr hab. Wiesław Bokajło (Uniwersytet Wrocławski);
- Bdr hab. Zenon Wiśniewski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika);
- Współpraca transgraniczna miedzy Polską a Niemcami po 1. 05. 2004 r., mgr Filip Kamiński (SGH).
Podsumowania obrad dokonał dr Albrecht Lempp, dyrektor zarządzający Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, który wyraził przekonanie, że konferencja zrealizowała planowane cele, a prezentowane referaty i dyskusje cechował wysoki poziom merytoryczny.
Przewidziana jest wspólna publikacja w języku polskim i niemieckim, która uwzględni zgłoszone przez uczestników dyskusji postulaty merytoryczne. Niemcy i Polska pragną dalszego pogłębiania procesu europejskiej integracji. Jest to wola elit politycznych i większości społeczeństw obu państw. Współpraca Polski i Niemiec w ramach Unii Europejskiej oraz świadomość odpowiedzialności za stan unijnej gospodarki wymaga odpowiedniego poziomu i jakości w bilateralnych relacjach gospodarczych między Niemcami a Polską.
Uczestnicy konferencji zgodnie pokreślili konieczność kontynuacji badań i dialogu polsko- niemieckiego w kontekście rozszerzenia Unii Europejskiej i rozwijania ogólnoeuropejskiej współpracy gospodarczej, szczególnie z sąsiadami na Wschodzie.
Prof. dr hab. Witold Małachowski