HERBARZ MAŁOKRZYNOWŁOSKI
(wersja próbna,
bez przypisów).
Autor:
Adam A. Pszczółkowski
Herby pochodzą ze strony
Adama Kromera.
|
|
|
|
|
Dąbrowa |
Gozdawa |
Kościesza |
|
|
|
|
|
Ślepowron |
Jasieńczyk |
Leszczyc |
|
|
|
|
|
Zaremba |
Prus 3 |
Lubicz |
Herbarz
szlachty gniazdowej
parafii Krzynowłoga
Mała,
położonej
w powiecie przasnyskim,
w ziemi
ciechanowskiej,
województwie
mazowieckim.
BOROWY [liczba mnoga Borowi, forma żeńska Borowa, forma
kawalerska Borowiak, forma panieńska Borowianka]. Wsie gniazdowe: Borowe-Gryki,
Borowe-Chrzczany (albo Borowe-Chrzconowo).
Wieś Borowe po raz pierwszy
wymieniona jest w roku 1437. W 1438 r. książę Bolesław IV nadał 13 włók między
Krzynowłogą a Morawami Pawłowi de Chrzanowo (zapewne od niego poszła nazwa
Borowe-Chrzany). W 1445 r. wzmiankowany Paweł de Borowe dziedzic części w Stryjewie.
W 1634 r. w grodzie warszawskim Jakub Borowy syn Wojciecha
dziedzica Borowe-Chrzczonowo herbu Zaremba (na tarczy dwudzielnej
blankami w pas, w polu pierwszym srebrnym półulew złoty, w polu drugim
czerwonym trzy kamienie złote) był świadkiem przy wywodzie szlachectwa
Wojciecha Łojewskiego, którego babką była Helena z
Borowych Łojewska.
Jan i Wojciech Borowi w 1697 r. podpisali elekcję Augusta
II.
W drugiej połowie XVII w. ród ten
występuje w Borowych-Chrzczanach i Turowie-Sikorach w powiecie mławskim.
Borowi pod koniec XVIII w. dziedziczyli
na cząstkach w Borowych-Chrzanach, Chmieleniu, Gadomcu-Wyrakach i Łojach. Na
początku XIX w. pojawili się również w
Morawach-Śliwkach, Ostrowych-Kopciach, Ostrowych-Przedborach i
Pierzchałach-Błażejach. W 1847 r. na Borowych-Chrzanach dziedzicami byli Ignacy
i Elżbieta, Leon i Tomasz Borowi, podczas gdy Łukasz i Leon posiadali swe
cząstki w Chmieleniu Wielkim, Jan w Łojach, Felicyan w Morawach-Śliwkach, Józef
w Ostrowych-Kopciach, Alexander w Ostrowych-Przedborach, a Teofil
w Pierzchałach-Błażejach. Borowi występowali również na Pobożu w
powiecie mławskim, gdzie dziedziczyli m.in. na Moszczynach-Połciach Młodych.
W 1859 r. Konrad Damazy Borowy syn Alexandra i Zofii z
Romanów, rzekomy potomek Tomasza dziedzica Zakrzewa w pow. mławskim, wywiódł
się ze szlachectwa przez Heroldią Królestwa Polskiego nieprawidłowo z herbem
Abdank. Natomiast Heroldia odrzuciła podania szeregu innych Borowych.
Po dziś dzień zamieszkują parafię Krzynowłoga Mała. W 1990
r. w województwie ciechanowskim zamieszkiwało 186 osób o nazwisku Borowy lub Borowa,
w województwie ostrołęckim – 527, a olsztyńskim – 201. Łącznie stanowiło to 28%
osób noszących to nazwisko w Polsce.
BYSTRY [Bystrzy, Bystra, Bystrzak, Bystrzanka]. Wsie gniazdowe: Bystre-Błotki, Bystre-Chrzany, Bystre-Kurzymy, Bystre-Ślepowrony. Są herbu Ślepowron (w polu błękitnym podkowa srebrna z takimże zaćwieczonym krzyżem kawalerskim, na którym kruk czarny z pierścieniem złotym w dziobie).
Nazwisko ich pochodzi od strumyka Bystrego, który przepływa
przez ich rodowe gniazdo. Bystrzy są wspólnego pochodzenia z Dembymi i
Ślubowskimi.
Wieś po raz pierwszy wymieniona około 1425 roku. W 1432 r.
Katarzyna żona Piotra de Bystre dziedziczka części w Grabowie zeznała z odbioru
10 kóp groszy braci swych Piotra i Wawrzyńca de Grabowo oraz bratanka Przecława
de Grabowo. W 1461 r. Władysław de Bystre mąż Tomisławy de Zberoż. W 1481 r.
Wielisław de Bystre syn Mikołaja student Uniwersytetu Krakowskiego, wymieniony
w grupie Mazowszan. Z końcem XV w. Myślibor i Włodek de Bystre. W latach
1510-1513 wzmiankowani Jałbrzyk, Włodek, Ślepowron, Jan i Katarzyna de Bystre
dzieci Wawrzyńca.
W 1697 r. Arnolf, Jakub oraz dwóch
Wojciechów Bystrych podpisało elekcję Augusta II z ziemią ciechanowską, a w
1764 r. Andrzej, Antoni i Walenty Bystrzy podpisali elekcję Stanisława Augustą,
z tą ziemią, a Dominik i dwóch Józefów Bystrych z ziemią zakroczymską.
Konstanty z Bystrych Bystry, sługa
majora Łosia, osiadł w Wielkopolsce. W 1712 r. ożenił się z Anną Wolny,
mieszczanką krzywińską. Potomkowie jego występują jako mieszczanie Krzywinia.
W II połowie XVII w. Bystrzy dziedziczyli na
Bystrych-Chrzanach, Bystrych-Kurzymach i Borowych-Grykach. W XVIII w. wraz z karierą Józefa Bystrego zaczęli opuszczać rodowe
gniazda. Tenże Józef Bystry (+1783), początkowo dziedzic części Bystre-Kurzymy
i Borowe-Gryki, człowiek ogromnie sprytny i przebiegły, dzięki usługom jakie
świadczył Flemingom i książętom Czartoryskim, zrobił niesamowitą karierę polityczną i
finansową. Kolejno starosta ostryński, linowski, hutnowski, łowczy nadworny
litewski, kasztelan brzesko-litewski, wielokrotny poseł na Sejm, senator, w
końcu członek Rady Nieustającej. Romuald Joachim Bystry (*ok.1756 +ok.1824),
syn poprzedniego, starosta hutnowski, poseł na Sejm w 1782. Maciej Bystry
(+przed 1783) brat Józefa, skarbnik żytomierski. Józef Bystry, plenipotent
pierwszego Józefa, cześnik krasnostawski. Poseł Romuald Bystry, do końca swego
życia, trzymał swe cząstki w Bystrych-Kurzymach i Borowych-Grykach, noszące dumne
miano “Kasztelańszczyzny”.
Z linii drobnoszlacheckiej w parafii małokrzynowłoskiej ostał się jedynie Jakub Bystry, dziedzic części Morawy
Wielkie w początkach XIX w. Z Anny z Dolnych miał syna Tadeusza (*1821), który
w 1864 r. był stolarzem w Szumsku.
W latach 1841-1861 w guberni wołyńskiej kilku Bystrych
herbu Ślepowron wywiodło się ze szlachectwa.
W 1990 r. 15 osób o nazwisku Bystry/Bystra zamieszkiwało
teren województwa ciechanowskiego oraz 32 – województwa ostrołęckiego. Łącznie
stanowiło to 7% osób noszących to nazwisko w Polsce.
CHMIELIŃSKI
(Chmieleński) [Chmielińscy, Chmielińska,
Chmieliniak, Chmielinianka]. Wieś gniazdowa Chmieleń, dawniej podzielona na
Chmieleń-Wielki, Chmieleń-Olbry (albo Chmieleń-Olbrachy), Chmieleń-Orzechy,
Chmieleń-Sobiechowięta, Chmieleń-Strzyże, Chmieleń-Żyłki. Przezwiska: Chruśla,
Gerda, Górny, Grodzki. Herb ich, Leszczyc (w polu czerwonym bróg złoty
na słupach srebrnych), występuje przy podpisach dwóch Chmielińskich z ziemi
ciechanowskiej pod elekcją 1697 r.
Chmieleń był pierwotnie wsią książęcą, przed 1428 r. nadaną
szlachcie. W 1416 r. wzmiankowani są bracia Włost, Andrzej, Paweł i Mateusz
wójtowie Chmielenia (ciż sami zarządzali pobliskim Rudnem). W 1425 r. książę
Janusz Starszy nadał 10 włók w lesie Gdzew swemu zarządcy z Chmielenia. W 1428
r. wzmiankowany jest Stanisław Boruta de Chmieleń mąż Małgorzaty córki Stefana
dziedzica z Faląt. W 1429 r. Stefan Marchewka de Chmieleń z dziećmi swemi
Stanisławem, Jakubem, Mikołajem i Dorotą oraz z żoną Offką, spadkobiercy po
+Mikołaju de Radziejowo dóbr Sękocin w pow. warszawskim, zeznają Stanisława
Borutę, dziedzica części Modły z dziedzictwa na Chmieleniu. W 1432 r. Stefan
Marchewka de Chmieleń zeznaje Piotra de Obrąb z części Górek. W 1467 r. Jakub
wikary wielkokrzynowłoski występuje przeciwko Katarzynie de Chmieleń W 1473 r.
wzm. Mikołaj Orzeszek de Chmieleń.
W 1697 r. Adam, Antoni, Bartłomiej, Franciszek, trzech
Janów, Jerzy, Joachim, Józef de Romany, Łukasz, Maciej, Paweł, Stanisław,
Szymon, Zygmunt, Alexander, Jakub, Mateusz podpisali z ziemią ciechanowską
elekcję Augusta II, a Franciszek z ziemią zakroczymską.
Z tego rodu: Grzegorz Chmieliński dziedzic Zberoża, sędzia ziemski kapturowy w 1733 r. Wojciech Chmieliński, syn Jakuba i Jadwigi z Niskich, kanonik pułtuski, proboszcz małokrzynowłoski, zmarły przed 1769 r. Franciszek Chmieliński, syn Macieja, a bratanek powyższego kanonika, komornik ziemski ciechanowski w latach 1771-1779 r. Wojciech Chmieliński burgrabia grodzki ciechanowski w 1792 r. Ksiądz Jan Chmieliński (*1914 +1993), proboszcz parafii Baboszewo, syn Jana dziedzica części Krajewa Wielkiego i Bronisławy z Giewartowskich jest autorem dzieła “Życie religijno-obyczajowe oraz mowa, kultura i prace mieszkańców Krajewa Wielkiego na przełomie XIX i XX wieku”.
W II połowie XVII w. widzimy Chmielińskich w Brzozowie-Majach, Chmieleniu (20 dziedziców tego nazwiska w tej wsi!), Łączynie Nowym, Morawach-Wielkich, Romanach-Zalesiu, Tańsku-Przedborach.
Pod koniec XVIII w. Chmielińscy dziedziczyli na częściach w następujących wsiach: Chmieleń, Kawieczyno-Syłamy, Kobylak-Konopki, Krajewo-Kłódki, Miłoszewiec-Toki, Rogowo, Romany-Fuszki, Romany-Kosiorki, Romany-Wszebory, Romany-Zalesie, Wiśniewo, Załogi-Jędrzejki. W XIX w. dodatkowo pojawiają się w Czaplicach-Miłkach, Kawieczynie-Serwatkach, Krajewie Wielkim, Nałęczach, Tańsku-Jedwoszach, Zembrzusie Wielkim i Żebrach-Kordach.
Przed Heroldią Królestwa Polskiego w latach 1838-1849 swego szlachectwa dowodzili: Wawrzyniec i Jan synowie Adama, Łukasz syn Walentego, Adam, Kazimierz i Korneli synowie Rajmunda, Jan i Napoleon synowie Wojciecha, Faustyn syn Franciszka i Magdaleny z Krajewskich, Antoni syn Piotra i Maryanny z Gadomskich, Hipolit i Jan synowie Józefa, Łukasz syn Michała, Tomasz syn Marcina, Jan syn Mikołaja. Natomiast Heroldia odrzuciła podania Franciszka dziedzica części Ostrowe-Dyle, Jana dziedzica części Grabowo-Trojany i Franciszka dziedzica części Krajewa-Kłódek.
Dotąd w
parafii małokrzynowłoskiej i jej okolicach stanowią bardzo liczną rodzinę. W 1990 r. 204 osoby o nazwisku Chmieliński zamieszkiwało
teren województwa ciechanowskiego, 196 – ostrołęckiego oraz 211 -
olsztyńskiego. Łącznie stanowiło to 33% osób noszących to nazwisko w Polsce.
DEMBY (Dęby) [Dembi, Demba, Dembiak, Dembianka]. Wsie gniazdowe: Dembe-Kąski i Dembe-Wielkie (obie zlikwidowane przez komunistów w 1953 r.). Są herbu Ślepowron (w polu błękitnym podkowa srebrna z takimże zaćwieczonym krzyżem kawalerskim, na którym kruk czarny z pierścieniem złotym w dziobie).
Wieś Dembe jest wzmiankowana w 1502 r. Wówczas to książę
Konrad III Rudy nadał 6 włók lasu Dembe pomiędzy Janowym Miastem a Przasnyszem,
w części Mościska, na wysokości wsi Brzozowo z jednej, a Kleszcze z drugiej
Marcinowi de Ślubowo. Boniecki pisze: “w 1520 r. żył Jałbrzyk z Dębego,
ktorego wnuk Michal, ożeniony z Małgorzatą Zembrzuską, pozostawił trzech synów:
Stanisława, Macieja i Jakuba. Udowodnili oni w
1635 r. pochodzenie swoje szlacheckie w Warszawie. Świadkowie ich: Maciej,
Sebastyan i Jan Dębi, synowie Prokopa, przedstawili, że są ich krewnymi”.
W 1697 r. dwóch Janów, Łukasz i
Wojciech Dembi podpisali z ziemią ciechanowską elekcję Augusta II, a Józef
chorąży powiatu ciechanowskiego w 1764 r. – Stanisława Augusta.
W końcu XVII w. ród podzielił się
na 3 gałęzie - dość zamożną na Dembych, drugą drobnoszlachecką na Krośnicach w
pow. niedzborskim, oraz wiską, której protoplastą ma być Franciszek Demby syn
Józefa, dziedzic dóbr Karwowo-Wszebory w 1731 r. Tenże Franciszek z Maryanny z
Korytkowskich miał syna Macieja, viceregenta grodzkiego wiskiego w 1756 r.,
burgrabiego grodzkiego wiskiego w 1762 r., regenta grodzkiego wąsoskiego w 1793
r. Z zamożnej gałęzi przasnyskiej: Antoni Józef chorąży powiatu ciechanowskiego
w 1764 r., regent i podwojewodzy przasnyski w 1788 r. oraz Maciej Michał synowie
Dominika Dembego i Maryanny z Humięckich właściciele Dembe-Kąski, Dembe-Wielkie
z przyległościami na Wólce Łosiowskiej i Ślubowie, dziedzice części
Rudno-Jeziorowe, Rudno-Kmiece, Żaboklik, Ulatowo-Żyły, Kawieczyno-Serwatki,
Purzyce-Rozwory. Majątek ten w połowie XIX w. należał
do rodzeństwa Leopolda Antoniego i Bogumiły Dembych (dzieci Jana, a wnuków
wyżej wymienionego Antoniego Józefa). W 1855 r., po śmierci Bogumiły, zamężnej
za Adamem Bobrem, dobra te trafiły w ręce ich syna Ignacego Teodora Bobra (*1833
+1893).
Przed Heroldią
Królestwa Polskiego w latach 1837-1852 swego szlachectwa dowodzili: Alexander i Stanisław Klemens synowie Macieja, Teofil i
Róża dzieci Józefa, Leopold Antoni syn Jana, Jakub syn Józefa (wszyscy z
przasnyskiej linii) i Gracyan Tomasz syn Ludwika (z wiskiej).
W 1990 r. 41 osób o nazwisku Demby/Demba/Dęby/Dęba/
Dembe/Dębe zamieszkiwało teren województwa ciechanowskiego, 38 – ostrołęckiego,
51 – olsztyńskiego, zaś 122 – łomżyńskiego (obejmującego wówczas ziemię wiską).
Łącznie stanowiło to 56% osób noszących to nazwisko w Polsce.
GOSK (niekiedy Goski) [l.m. Goski].
Wieś gniazdowa: Goski-Wąsosze. Z dokumentów średniowiecznych dotyczących wsi
Goski-Wąsosze wynika, że w 1414 r. Katarzyna wdowa po Adzie de Sąchocino z
córkami swemi Anną i Małgorzatą darowały 14 włók w Wąsoszach położonych
pomiędzy Ostrowymi a Romanami Dersławowi de Słupcza oraz Szymonowi i Gosławowi
de Rycice. W 1449 r. Gosk (Goschk) de Wąsosze wraz z synami Mikołajem, Janem i
Andrzejem zwanymi Goskami oraz z Wojsławem de Rycice sprzedali dobra te
Mikołajowi, Marcinowi i Janowi de Rycice za 30 kóp groszy w monetach
półgroszowych.
Ród Gosków dziedziczył na Goskach jeszcze w połowie XVII w.
(pod rokiem 1641 występuje tam Fabian Gosk syn Piotra,
a pod 1644 – Andrzej syn Wojciecha). W 1640 r. wzmiankowany jest Jakub Gosk syn
Pawła, dziedzic części Dembin w par. Przasnysz. W 1676 r. jedynym
przedstawicielem tego rodu w całej ziemi ciechanowskiej jest Tomasz Gosk,
dziedzic części tychże Dembin. Jego potomkowie dziedziczyli tamże jeszcze w
początkach XIX w. i zapewne wymarli na Joannie Gosk
(*ok.1802), żonie Korneliusza Hyacynta Ossowskiego. Z tego rodu: Józef Gosk syn
Andrzeja, burgrabia grodzki ciechanowski w 1782 r., dziedzic części Dembin.
Osoby współcześnie żyjące, a noszące nazwisko Gosk, wywodzą
się z zupełnie innej wsi Goski położonej w powiecie zambrowskim, w ziemi
łomżyńskiej.
KAKOWSKI [Kakowscy, Kakowska, Kakowiak, Kakowianka]. Wsie
gniazdowe: Kaki-Kormony, Kaki-Mroczki, Kaki-Nowiny, Kaki-Witułdy, Kaki-Xyty,
Kaki-Żubły. Przezwiska: Gratun, Żubeł. Herb Kościesza (w polu czerwonym
rogacina srebrna w słup, w środku przekrzyżowana i w końcu bez opierzenia
rozdarta) Kakowskim właściwy wymieniany jest we wszystkich herbarzach polskich
począwszy od Paprockiego.
Wieś Kaki koło Ulatowa i Świniar wymieniona jest w 1437 r. Jan de Kaki syn Wawrzyńca nabył w 1495 r. od Janusza III księcia mazowieckiego 3 łany w Starych Pieczyskach koło Wielkich Błot (uroczyska w Puszczy Mazuch) tuż przy granicy dóbr Mroczka, Stanisława i Wacława Kakowskich w powiecie przasnyskim. W 1537 r. król Zygmunt Stary potwierdził ową transakcję Józefowi Kakowskiemu de Kaki i bratankom jego Sebastianowi i Janowi Kakowskim synom +Niemierzy (czyli Erazma). W 1473 r. książę Janusz II nadał 3 włoki i 6 mórg w Kakach Piotrowi, Andrzejowi, Stanisławowi, Pawłowi, Maciejowi i Mroczesławowi de Kaki synom Mroczesława. W 1512 r. wymienieni są Andrzej i Wit de Kaki. W 1514 r. Filip de Kaki syn Erazma z diecezji płockiej, student Uniwersytetu Krakowskiego. W 1517 r. Andrzej, Erazm, Wawrzyniec i Mroczek de Kaki. W 1570 r. Sebastyan Kakowski de Kaki-Mroczki syn +Erazma zeznał Stanisława Kakowskiego de Kaki-Żubły syna +Andrzeja z części Świdrowskie i Dziewicze.
Kakowscy dzielą się w XVI w. na 3
linie: mazowiecką, czerwonoruską i witebską. Czerwonoruska znana była już
Paprockiemu (w 1584 r.), widać stąd więc, że musieli
wyemigrować tamże tuż po inkorporacji Mazowsza do Korony. Założycielem
witebskiej był Mateusz Kakowski stolnik ciechanowski, który w
1628 r. nabył dobra Szylwy w powiecie oszmiańskim, zaś jego potomkowie
nabyli majątki ziemskie w województwie witebskim i tam osiedlili się.
Linia mazowiecka podzieliła się zaś na kilka dalszych
gałęzi: na Kakach z przezwiskiem Gratun, na Kakach z przezwiskiem Żubeł, na
Krajewie-Wierciochach, na Morawach Wielkich, na Dembinach (wywodzą się od Pawła
Kakowskiego de Kaki-Mroczki syna Jana, który w 1628 r. ożenił się z Elżbietą
Dembińską, dziedziczką części Dembin, wdową po Macieju Dembińskim, córką
Walentego), na Załogach, na Dzielinie, na Lipowcu i
na Ulatowie-Borzuchach.
Z linii mazowieckiej gałęzi na Dembinach: Franciszek
Kakowski rewizor komory celnej nieszawskiej w 1783 r. Alexander Kakowski (*1862
+1938), stryjeczny praprawnuk poprzedniego, abp. warszawski,
kardynał, prymas Królestwa Polskiego, członek Rady Regencyjnej, baliw dewocyjny
i honorowy Związku Kawalerów Maltańskich. Henryk Kakowski (*1890 +1945),
stryjeczny bratanek poprzedniego, poseł na Sejm II RP w latach 1930-1935.
Krzysztof Kakowski (*1926) wnuk po bracie kardynała, znany architekt
warszawski, pracownik naukowy Politechniki Warszawskiej. Z gałęzi na Krajewie-Wierciochach: Maciej (*1796), syn Walentego,
ksiądz wikary w Krzynowłodze Wielkiej, potem proboszcz Janowa.
Z linii czerwonoruskiej: Andrzej Kakowski podstarosta
bełzki w 1640. Jakub Kakowski, syn poprzedniego, podwojewodzy bełzki w 1642.
Benedykt Kakowski prawnuk Andrzeja, podczaszy bracławski w 1718 r., cześnik
trębowelski. Antoni, syn poprzedniego, cześnik trębowelski od 1738 r., podstoli
trębowelski od 1769. Andrzej Kakowski (+1738), brat Benedykta, cześnik
trębowelski, poseł na Sejm, deputat na Trybunał Radomski w 1727, Gabryel
Kakowski, syn poprzedniego, pułkownik pancerny, chorąży nowogrodzki, poseł na
Sejm 1732 i 1733.
Z linii witebskiej: Jan Kakowski budowniczy witebski w 1767
r.
W 1632 r. Andrzej, Jakub i dwóch Wojciechów Kakowskich
podpisało z ziemią ciechanowską elekcję Władysława IV, w 1669 r. Jan z
ciechanowską – Michała, a w 1697 r. – Andrzej, Bartłomiej, Dominik, dwóch
Janów, Walenty, trzech Wojciechów Kakowskich z ciechanowską – Augusta II.
W XIX w. w powiecie przasnyskim
Kakowscy dziedziczyli na Dembinach, Kakach-Mroczkach, Krajewie-Wierciochach (do
lat 30-tych XIX w.) i Załogach-Ciborach.
Przedstawiciele gałęzi na Dembinach pod koniec tegoż wieku nabyli folwarki w
Chrostowie-Brońkach i Zarnowie, a w XX w. w
Niedziałkach w ziemi zawkrzeńskiej (wszystkie rozparcelowane przez komunistów).
Kakowscy z Kak-Mroczek mieli w XIX w. swe cząstki
także w Kobylakach-Petrusach i Smoleniu-Polubach.
Szlachectwa swego dowodzili przedstawiciele trzech linii
rodu - witebskiej w 1772 r. przed sądem ziemskim witebskim, czerwonoruskiej w
1782 r. - przed sądem ziemskim lwowskim oraz mazowieckiej w 1840 r. przed
Heroldią Królestwa Polskiego (Stanisław dziedzic części Dembin syn Walentego i
Antoni dziedzic części Załogi-Cibory syn Baltazara).
Obecnie w Kakach-Mroczkach mieszka dwóch Kakowskich z
przezwiskiem Gratun. W 1990 r. 41 osób o nazwisku Kakowski zamieszkiwało teren
województwa ciechanowskiego, 22 – ostrołęckiego, 25 – olsztyńskiego, zaś 32 –
warszawskiego. Łącznie stanowiło to 40% osób noszących to nazwisko w Polsce.
KAWIECKI (Kawecki) [Kawieccy, Kawiecka, Kawieczak, Kawieczanka].
Wsie gniazdowe: Kawieczyno-Saxary, Kawieczyno-Serwatki, Kawieczyno-Stare,
Kawieczyno-Syłamy.
Książę Janusz I po 1400 r. wymienił z Tomaszem, Janem i
Wojsławem części Kawieczyna w ziemi ciechanowskiej na wieś Godlewo w ziemi
nurskiej. Dali oni początek bardzo rozrodzonego rodu
Godlewskich, który jest herbu Gozdawa (w polu czerwonym dwie
lilie srebrne, jedna do góry, druga w dół, spojone pierścieniem złotym). Tak więc zapewne i Kawieccy są tego herbu. Do Gozdawitów w
sąsiedniej parafii Dzierzgowo należeli Kiccy, Ożumiescy i Żabokliccy.
W 1521 r. Dorota de Kawieczyno ma sprawę z Daćbogiem
Pajewskim.
W 1697 r. Alexander, Michał, Jakub, Adam, Andrzej,
Bartłomiej, Jan, Józef, Kazimierz, Kasper de Zalesie, Melchior, Piotr, Szymon,
trzech Tomaszów Kawieckich podpisało z ziemią ciechanowską elekcję Augusta II.
W II połowie XVII w. Kawieccy dziedziczyli na
Brzozowie-Utratach, Chmieleniu, Czaplicach-Klimuntach, Gadomcu-Trojanach,
Gadomcu-Jebienkach, Gadomcu-Jedrykach, Rapatach-Sulimach, Romanach-Zalesiu, a
także na wszystkich 4 Kawieczynach: Serwatkach, Sylamach, Saxarach i Starych,
gdzie było łącznie 9 dziedziców tego nazwiska.
Pod koniec XVIII w. do Kawieckich
należały części w Borkowie-Wielkim, Brzozowie-Utratach, Chmieleniu,
Gadomcu-Jebienkach, Gadomcu-Jędrykach, Gadomcu-Ninocietach, Kakach-Mroczkach,
Kawieczynie-Saxarach, Kawieczynie-Serwatkach, Kawieczynie-Syłamach,
Kobylakach-Czarzastych, Krajewie-Cepkach, Romanach-Zalesiu, Rudnie-Kosiłach,
Zembrzusie Wielkim i Żabokliku Wielkim. W XIX w. w ich
rękach znalazł się folwark na Grabowie-Rżańcach. Pojawili się także na
cząstkach w Dębych Wielkich, Humięcinie-Koskach, Tańsku-Chorążach,
Tańsku-Kurkach i Tańsku-Wasiłach.
Aloizy Kawiecki burgrabia grodzki ciechanowski wzmiankowany
w 1788 r., miał syna Karola Leopolda dziedzica części Bystre-Chrzany, który w
1842 r. wylegitymował się ze szlachectwa właśnie z herbem Wyssogota (właściwym
Kawieckim pochodzącym się z ziemi warszawskiej) przed Heroldią Królestwa
Polskiego.
Dotąd zamieszkują parafię Krzynowłoga Mała i jej okolice. W
1990 r. 41 osób o nazwisku Kawiecki zamieszkiwało teren województwa
ciechanowskiego, 148 – ostrołęckiego, 109 – olsztyńskiego. Łącznie stanowiło to
56% osób noszących to nazwisko w Polsce.
KRAJEWSKI
[Krajewscy, Krajewska, Krajewiak,
Krajewianka]. Wsie gniazdowe: Krajewo-Białki, Krajewo-Cepki,
Krajewo-Darmopychy, Krajewo-Falki, Krajewo-Jarnuty, Krajewo-Kłódki,
Krajewo-Marcinki, Krajewo-Mostowe, Krajewo-Pajki (-Bogusze), Krajewo-Piątki,
Krajewo-Sławki, Krajewo-Tomki, Krajewo-Wielkie, Krajewo-Wierciochy,
Krajewo-Żachy. Na północnym Mazowszu występowali Krajewscy h. Jasieńczyk z
Krajewa w ziemi łomżyńskiej oraz Krajewscy h. Trzaska z Krajewa na Pobożanach w
ziemi zawkrzeńskiej. Wittyg przypuszcza, że są herbu Dąbrowa. Niestety nie są
znane żadne wzmianki, które by wskazywały na jakikolwiek związek tych rodów z Krajewskimi w przasnyskiem. Józef Krajewski dziedzic
na dobrach Gadomiec-Chrzczony, syn Mikołaja i Jadwigi z Czaplickich dowodził w
1843 r. swego szlachectwa przed Heroldią Królestwa Polskiego z herbem Jasieńczyk
(w polu błękitnym klucz złoty w słup, zębem do góry).
Najstarsze wzmianki: w 1465 r. wzmiankowany Stanisław de
Krajewo alias Wierciochy. W 1479 r. Piotr i Paweł de Krajewo zawarli ugodę ze
Ściborem plebanem małokrzynowłoskim. W tymże samym roku tenże Ścibor złożył
skragę m.in. na Jakuba de Krajewo-Wierciochy o to, że po Św. Dominiku
gwałtownie na dom plebański z bronią napadł. W 1480 r. występuje Jan Wiercioch
de Krajewo syn Stefana i Maciej, bratanek jego. W 1485 r. Stanisław sługa
szkolny kościoła w Krzynowłodze Małej oskarżył Pawła de Krajewo o to, że go
przez okno wyrzucił (!?) i wraz ze swą żoną
nieprzyzwoitymi słowy lżył. W 1512 r. Stanisław de Krajewo-Wierciochy syn Jana
oraz Jan de Krajewo-Pajki syn Bogusława. W 1519 r. Wojciech de
Krajewo-Wierciochy zeznaje Łukasza kommendarza małokrzynowłoskiego z odbioru
dziesięciny z ½ w³óki.
W 1697 r. Andrzej, Dominik, Jakub, Jan de Kobylak, Kasper,
Szymon, dwóch Waleryanów, Wawrzyniec i Wojciech Krajewscy
podpisali z ziemią ciechanowską elekcję Augusta II.
W II połowie XVII w. liczni
Krajewscy dziedziczą w powiecie przasnyskim: na Borkowie-Falentach, Czaplicach
Wielkich, Czaplicach-Furmanach, Czaplicach-Mazankach, Czarzastych-Chodupkach,
Kobylakach-Włodkach. W samych Krajewach (Pajkach, Cepkach, Zachach, Tomkach, Falkach,
Darmopychach) było 13 dziedziców tego nazwiska.
Pod koniec XVIII w. Krajewscy dziedziczyli na częściach w
Chodkowie Wielkim, Krajewie-Cepkach, Krajewie-Darmopychach, Krajewie-Kłódkach,
Ulatowie-Pogorzeli. W XIX w. zniknęli zupełnie z
małokrzynowłoskich Krajew, ale za to pojawili się w Borowych-Chrzanach,
Kawieczynie-Saxarach, Romanach-Wszeborach, Ossowcu Szlacheckim.
Dotąd żyją w przasnyskiem, lecz ciężko szacować ich
liczebność, bo nazwisko ich należy do najbardziej popularnych w Polsce.
ŁANIECKI (Łanięcki). Wieś gniazdowa: Łanięta. Ród ten stanowi gałąź rodu Korwin-Krasińskich herbu Ślepowron (w polu błękitnym podkowa srebrna z takimże zaćwieczonym krzyżem kawalerskim, na którym kruk czarny z pierścieniem złotym w dziobie).
Wedle legend, ich protoplastą jest Falisław de Łanięta
żyjący w połowie XV w., syn Sławka de Krasne sędziego
ziemskiego różańskiego i makowskiego w latach 1412-1451. Tymczasem faktycznie
Sławek de Krasne, który w 1422 r. miał otrzymać dla nich prawo niemieckie, w
1442 jako sędzia zakroczymski jest dziedzicem części Łaniąt. Natomiast Falisław
(zwany też Falęta), wraz z braćmi Jakubem, Bartłomiejem i Pawłem są
wzmiankowani jako dziedzice tych dóbr w latach 1425-1429. Po raz pierwszy są
wymienieni, gdy zeznaje ich Dominik de Łanięta. W 1428 r. Dersław i Mikołaj de
Kańsze zastawili swe dobra w powiecie zakroczymskim za 15 kóp groszy u Jakuba i
Bartłomieja de Łanięta alias Morawskie.
W 1507 r. Janusz Łaniecki stolnik
ciechanowski. W 1511 r. Jakub i Mikołaj synowie jego, studenci Uniwersytetu
Krakowskiego.
Łanieccy często występujący jeszcze w XVII-wiecznych
księgach przasnyskich np. Marcin Łaniecki in Łanięta w roku 1644, Marcin i
Tomasz Łanieccy elektorzy Jana Kazimierza w 1648 r. z zimią ciechanowską,
całkowicie znikają potem z pola widzenia. Dunin-Borkowski podaje, że wygaśli w
XVII w.
Była w ziemi ciechanowskiej ponoć jeszcze druga rodzina
Łanieckich herbu Pobóg. Ci mają pochodzić z Łaniąt i Woli Łanieckiej w parafii
Pałuki.
ŁAZOWY
[Łazowi, Łazowa, Łazowiak, Łazowianka].
Wieś gniazdowa: Łazowe-Malinowo (przestała istnieć z połowie XVIII w.), zwała się pierwotnie Malinowe Siedlisko, a swą nazwę wzięła
do przezwiska jednego z dziedziców tych dóbr z końca XV w. - Macieja Łazy. Wieś
ta znajdowała się pomiędzy Smoleniem, Morawami a Rudnem.
W 1426 r. książę Janusz I nadał 5 włok w lesie Smoleń przy
granicach pawłowskiej i borkowskiej Marcinowi zwanemu Dobroth de Nossowo. W
1477 r. Wszebor de Łazowe zeznawany był przez Jana Rudzińskiego. W 1478 r.
wzmiankowany tenże Wszebor z bratankiem Andrzejem, w 1481 r. Maciej syn
Wszebora, a w 1512 r. Marcin syn Macieja Łazy de Malinowo.
W 1662 r. w grodzie ciechanowskim Bartłomiej Łazowy z
Łazowe-Malinowo syn Stanisława, wnuk Michała, prawnuk Mikołaja herbu Lubicz (w
polu błękitnym podkowa srebrna z krzyżem kawalerskim złotym zaćwieczonym na
barku i takim samym krzyżem luzem w środku) był
świadkiem przy wywodzie szlachectwa Jerzego Pierzchały rodem z Pierzchały
Błażeje.
W 1669 r. Paweł Łazowy z ziemią ciechanowską podpisał
elekcję Michała, a w 1697 r. Andrzej i Michał Łazowi z ziemią ciechanowską –
Augusta II.
Z tego rodu: Władysław Łazowy podczaszy mścisławski, sędzia
grodzki grodzieński w 1690 r. Syn jego Samuel Łazowy (+1738), starosta
dorohubowski, wojski grodzieński, deputat na Trybunał Litewski, kasztelan
mścisławski, senator.
W II połowie XVII w. Łazowi dziedziczyli na Dzielinie,
Kownatach-Pęczkach, Krajewie-Jarnułtach.
Z końcem XVIII w. Łazowi zamieszkiwali tylko w Krajewie
Wielkim i Borzuchowie-Daćbogach. W XIX w. ostali się
jedynie w parafii Grudusk, gdzie Stanisław dziedziczył na
Borzuchowie-Daćbogach, a Jan na Purzycach-Pomianach. W 1905 r. Antoni dziedzic
Szczepkowa-Zalesia, a Stefan – Czaplic Wielkich.
W 1990 r. 29 osób o nazwisku Łazowy/Łazowa zamieszkiwało
teren województwa ciechanowskiego. Stanowiło to 18% osób noszących to nazwisko
w Polsce.
ŁOJEWSKI
[Łojewscy, Łojewska, Łojewiak,
Łojewianka]. Wieś gniazdowa: Łoje. W 1634 r. w grodzie warszawskim Wojciech
Łojewski, syn Jana, wnuk Macieja, prawnuk Mikołaja dziedzica Łoje w parafii
krzynowłoskiej, wywiódł się ze szlachectwa z herbem Jasieńczyk (w polu
błękitnym klucz złoty w słup, zębem do góry).
Najstarsze wzmianki: w 1440 r. Zbyrosław de Łoje nabył 3
włóki w Ostrowych od Jakusza de Ostrowy. W 1442 r. książę Bolesław IV nadał 4
włóki około Moraw przy granicy Sokolego Ostowa w powiecie ciechanowskim
Bartłomiejowi Łojowi i Spytkowi braciom de Łoje. W 1477 r. Wawrzyniec de Łoje
miał spór z Mateuszem plebanem z Pawłowa. W 1486 r. wzmiankowani Borzysławowa,
Andrzej i Mikołaj de Łoje..
W 1634 r. Wojciech Łojewski syn Jana wnuk Macieja i Heleny
z Borowych, a prawnuk Mikołaja wywodził się ze szlachectwa w grodzie
warszawskim. Świadczyli mu jego bracia stryjeczno-stryjeczni: Stanisław syn
Dziersława, Grzegorz syn Macieja i Marcjan syn Pawła Łojewscy.
W 1669 r. Wojciech Łojewski podpisał z ziemią ciechanowską
elekcję Michała, a w 1697 r. Benedykt Łojewski z ziemią ciechanowską – Augusta
II.
W II połowie XVII w. zamieszkują
tylko Łoje i Morawy-Kalisze.
Łojewscy pod koniec XVIII w. dziedziczyli
na cząstkach w Borowych-Chrzanach, Borzuchowie-Daćbogach, Łojach,
Święchach-Płoskich i Ulatowie-Pogorzeli. W XIX w. dodatkowo
pojawili się w Chmieleniu Wielkim, Ostrowych-Kopciach,
Pszczółkach-Szerszeniach, Smoleniu-Brzęczkach, Smoleniu-Daćbogach i Żabokliku
Wielkim.
Franciszek Łojewski, dziedzic części Smoleń-Brzęczki, syn
Franciszka, a potomek Mateusza dziedzica Łoji w 1715 r., wywiódł się z herbem
Jasieńczyk przed Heroldią Królestwa Polskiego w 1853 r. Natomiast Józef Łojewski
syn Andrzeja i Katarzyny z Wasiłowskich oraz jego bratanek również Józef syn
Pawła i Magdaleny z Perzanowskich, wylegitymowali się w latach 1845 i 1865
nieprawidłowo z herbem Samson (pożyczonym od Łojeckich z Rusi Czerwonej). Heroldia
odrzuciła podania Ignacego i Jana Łojewskich.
Po dziś dzień zamieszkują małokrzynowłoską parafię i jej
okolice. W 1990 r. 105 osób o nazwisku Łojewski zamieszkiwało teren województwa
ciechanowskiego, 127 – ostrołęckiego, 165- olsztyńskiego. Łącznie stanowiło to
17% osób noszących to nazwisko w Polsce.
ŁOŚ. Herbu Dąbrowa. Ich gniazda na Północnym Mazowszu to: Krzynowłoga Mała, w par. Dzierzgowo: Wólka Łosiowska, w par. Karniewo: Łukowe-Łoś, Wronowo-Łoś, Wola-Łoś, zaś w ziemi wyszogrodzkiej Grotkowo. Boniecki pisze: “gniazdem ich był powiat przasnyski, ziemi ciechanowskiej, gdzie liczni siedzieli Dąbrowici. Posiadali tam Krzynowłogę Małą, wieś parafialną, Wronowe, Łukowe i Wolę, zwane od nich w XVI-m wieku Wronowe Łoś, Łukowe Łoś i Wola Łoś, w parafii Karniewskiej. Jedną z głównych ich siedzib było Grodkowo, w ziemi wyszogrodzkiej. W XV-m wiekn pisali się zwkle z Grodkowa, tak, że możnaby sądzić, że Grodkowo było ich pierwotnym gniazdem. Ponieważ jednak wieś to oddalona jest bardzo od innych dzierżaw rodu Dąbrowitów, należy przypuszczać, że była nabytą, a pierwotną siedzibą były wymienione wyżej dobra. Gałąż .jedna osiadła z czasem na Rusi Czerwonej, od wsi Januszowice pod Opocznem, nosiia w XV-tym do polowy XVII-go wieku nazwisko Łosiów Januszowskich tub tylko Januszowskich.”
Najstarsza wzm.: w latach
1391-1398 Jan Łoś przebywał w niewoli krzyżackiej. W 1439 r. Jan Łoś de
Grotkowo otrzymał od księcia Bolesława IV nadanie na dobra Krzynowłoga Mała,
gdzie w tymże roku ów Jan ufundował parafię.
Z tego rodu zasiadali w senacie Rzeczpospolitej: Andrzej
Wojciech kasztelan słoński 1623-1633, Felix Antoni (*1738 +1804) wojewoda
pomorski 1779-1790, Jan kasztelan wyszogrodzki w 1591, Krystyn kasztelan
zakroczymski w 1563, kasztelan wyszogrodzki w 1564, Michał (+1758) kasztelan kamieniecki
od 1740, kasztelan lwowski od 1754, Paweł (+1596) kasztelan płocki od 1593,
Stanisław (+1584) kasztelan wyszogrodzki od 1577, kasztelan rypinski od 1579,
Władysław Stanisław kasztelan chełmiński od 1681, wojewoda pomorski od 1865,
wojewoda malborski od 1694, Władysław (+1711) kasztelan rypiński od 1707.
Przedstawiciele tego rodu otrzymali tytuły hrabiowskie w Galicji w 1783 i 1789,
w Rosji w 1844, w Austrii w 1861.
Chociaż od 1644 r. Łosiowie nie dziedziczyli na
Krzynowłodze Małej, to jeszcze pod koniec XIX w. pisali
się “hrabia na Krzynowłodze Małej Łoś”.
Współcześnie żyjący hrabiowie Łosiowie mieszkają w Polsce,
Wielkiej Brytanii, Brazylii i Kanadzie.
MORAWSKI (nieprawidłowo Murawski) [Morawscy, Morawska, Morawiak, Morawianka]. Wsie gniazdowe: Morawy-Kalisze, Morawy-Kącany, Morawy-Śliwki, Morawy-Wawry, Morawy-Wielkie. Herb: Dąbrowa (w polu błękitnym na barku podkowy srebrnej krzyż kawalerski złoty, na ocelach podkowy zaćwieczone ukośnie takie same krzyże).
Przezwiska: Bieniek, Daczk, Kania, Nabilny, Pigut, Pluskwa.
Ród ten częstokroć mylony jest z Murawskimi h. Ślepowron z Muraw w parafii
Ciemniewko w powiecie ciechanowskim.
Najstarsze wzmianki: w 1480 r. występuje Boruta de Morawy
koło Krzynowłogi Małej. W 1512 r. wzmiankowany jest Jan de Morawy herbu Dąbrowa
mieszkaniec parafii Krzynowłoga Mała.
W 1697 r. Alexander i Mikołaj Morawscy (a ponadto 16 innych
Murawskich, być może również z Moraw) podpisało z ziemią ciechanowską elekcję
Augusta II. W 1764 r. Gabriel Morawski z ziemią ciechanowską – elektor
Stanisława Augusta.
Jedynym pewnym przedstawicielem tego rodu, który pełnił
jakikolwiek urząd ziemski był występujący w latach 1774-1790 Władysław
Dąbrowa-Morawski skarbnik horodelski, plenipotent wadialny generała Antoniego
Anzelma Nieborskiego, dziedzic części Romany-Zajki i Romany-Janki w par.
Krzynowłoga Wielka.
Z tego rodu był też Adolf Jan Morawski (*1895 +1941), syn
Apolinarego właściciela majątku pod Krzynowłogą Wielką, wybitny profesor
Politechniki Warszawskiej, zamordowany przez bolszewików w Katyniu.
Ponadto wiele wybitnych osobistości o nazwisku Morawski
podawało za swój herb Dąbrowa, np. Mikołaj Morawski (*1743-1811) poseł na
Sejmy, jego brat Ignacy Felix (*1744 +1790), generał-lejtnant wojsk litewskich,
ożeniony z Teofilą księżniczką Radziwiłl, oraz syn tegoż Ignacego - Karol
(*1767 +1841) generał w powstaniu kościuszkowskim. Do tego herbu przyznawała
się też pedagog i autorka książek dla dzieci i młodzieży Zuzanna Morawska
(*1848 +1922). Wszystkie te osoby wywodzą się w istocie z Północnego Mazowsza,
ale nie ma dowodu na to, że właśnie z okolic Krzynowłogi Małej.
W II połowie XVII w. Morawscy zamieszkiwali przede
wszystkim Morawy Wielkie i Morawy-Kalisze (10 dziedziców tego nazwiskach w tych
wsiach). Oprócz tego – Borowe-Chrzany, Bagienice, Kobylaki-Włódki,
Pierzchały-Błażeje, Pszczółki-Czubaki, Smoleń-Trzciankę.
Pod koniec XVIII w. Morawscy dziedziczyli na cząstkach w
następujących wsiach: Borkowo-Wielkie, Borowe-Chrzany, Bystre-Chrzany,
Chmieleń, Dembiny, Kaki-Mroczki, Krajewo-Wielkie, Morawy-Kalisze, Morawy
Wielkie, Ostrowe-Stańczyki, Pierzchały-Błażeje, Pierzchały-Stara Wieś,
Pszczółki-Czubaki, Purzyce-Pomiany, Smoleń-Trzcianka, Tańsk-Grzymki,
Ulatowo-Żyły, Wielodróż. W początkach XIX w. pojawili
się również w Bagienicach Wielkich, Dzierzędze, Kijewicach, Oględzie, Ossowcu
Szlacheckim, Romanach-Górskich, Rudnie-Kosiłach, Żabokilku Wielkim.
Po dziś dzień liczni przedstawiciele tego rodu żyją w
parafii Krzynowłoga Mała i jej okolicach. Ciężko szacować ich liczebność, bo
nazwisko ich należy do najbardziej popularnych w Polsce.
MOSTOWY
[Mostowi, Mostowa, Mostowiak,
Mostowianka]. Wieś gniazdowa: Krajewo-Mostowe (w XVIII w. wchłonięta
do dóbr małokrzynowłoskich). W 1635 r. dziedzicem części tej wsi był Wojciech
Mostowy syn Jana. Potem o nich głucho (nawet w regestrze pogłównego prowincji
wielkopolskiej z 1676 r. Mostowi nie występują w ogóle). Tymczasem statystyki z
połowy XIX w. wymieniają trzech Mostowych: Franciszka
dziedziczącego na części Kobylak-Konopek, Jana – na Kobylakach Włódkach i
Wojciecha – na Ulatowie-Żyłach.
W 1990 r. 18 osób o nazwisku Mostowy/Mostowa zamieszkiwało
teren województwa ciechanowskiego, 26 – ostrołęckiego, a 38 - olsztyńskiego.
Łącznie stanowiło to 22% osób noszących to nazwisko w Polsce.
[UWAGA! Mostowi to usamodzielnione przezwisko KRAJEWSKICH!]
OSTROWSKI
[Ostrowscy, Ostrowska, Ostrowiak,
Ostrowianka]. Wsie gniazdowe:
Ostrowe-Dyle, Ostrowe-Kokacze, Ostrowe-Kopcie,
Ostrowe-Przedbory, Ostrowe-Stańczyki, Ostrowe-Zbrochy. Najstarsze wzmianki: w 1435
r. książę Bolesław IV nadał 10 włók koło Ostrowych, przy granicy łojewskiej i
Kaliskach Mikołajowi i Dobiesławowi braciom de Ostrowe. W 1440 r. Jakusz de
Ostrowe 3 włóki w Ostrowych w powiecie ciechanowskim właściwie przasnyskim
około granicy łojewskiej i Kalisk zeznał Zbyrosławowi de Łoje. W 1446 r. Jan i
Jakusz bracia de Ostrowe części swe w Ostrowych zeznali Dersławowi, Andrzejowi
i Pawłowi de Ostrowe za 22 kopy groszy. W 1452 r. książę nadał dobra swe we wsi
Ostrowe Dersławowi, Mateuszowi i Pawłowi braciom de Ostrowe ze wszelkimi
pożytkami z wyjątkiem młyna za 6 kóp groszy.
W 1648 r. Jakub Ostrowski podpisał z ziemią ciechanowską
elekcję Jana Kazimierza, w 1697 r. Adam, Jakub, Kasper, Maciej, Marcin, Piotr,
Piotr de Kaki i dwóch Wojciechów Ostrowskich z ziemią ciechanowską – Augusta
II, a w 1764 r. Antoni, Piotr, Szymon i Wawrzyniec Ostrowscy, także z
ciechanowską – Stanisława Augusta.
Jedynym pewnym przedstawicielem tego rodu, który pełnił
jakikolwiek urząd w dawnej Rzeczpospolitej był występujący w 1781 r. Tomasz
Ostrowski viceregent ksiąg ziemskich dobrzyńskich syn Wawrzyńca i Maryanny z
Ulatowskich, wnuk Mateusza, a prawnuk Wojciecha dziedzica Ostrowe-Dyle.
Ród Ostrowskich jest zapewne herbu Kościesza (w polu czerwonym rogacina srebrna w słup, w środku przekrzyżowana i w końcu bez opierzenia rozdarta), gdyż kielich z tym herbem został ofiarowany w 1630 r. przez Jakuba Ostrowskiego, opata czerwińskiego, a zatem i proboszcza Krasnego, kościołowi w Krzynowłodze Małej. Jednakże poszczególni przedstwiciele tego rodu (Jan syn Antoniego, Stanisław i Władysław synowie Wincentego, a wszyscy wnukowie Andrzeja dziedzica części Smoleń-Trzcianka) wylegitymowali się w latach 1837-1854 ze szlachectwa przed Heroldią Królestwa Polskiego z herbem Nieczuja. W czerwcu 1994 r. w Płocku potomkowie Grzegorza Ostrowskiego dziedzica części Ostrowe-Kopcie i Smoleń-Trzcianka, wzmiankowanego w 1715 r., zorganizowali I Zjazd “Rodziny Nieczuja-Ostrowskich”.
W II połowie XVII w. Ostrowscy zamieszkiwali w Łojach, Morawach-Śliwkach, Ostrowych-Dylach, Ostrowych-Przedborach, Ostrowych-Kokaczach, Ożumiechu, Pierzchałach-Błażejach, Rudnie-Kosiłach, i Ulatowie-Żyłach
Pod koniec XVIII w. Ostrowscy dziedziczyli na częściach w Gadomcu-Ninociętach, Kakach-Mroczkach, Morawach-Kaliszach, Morawach-Śliwkach, Morawach-Wielkich, Mossakach-Godaczach, Mossakach-Iłowych, Mossakach-Łyszkowie, Ostrowych-Dylach, Ostrowych-Przedborach, Ostrowych-Stańczykach, Ostrowych-Kopciach, Rudnie-Kosiłach, Smoleniu-Brzęczkach, Smoleniu-Trzciance i Ulatowie-Żyłach. W XIX w. pojawili się dodatkowo w Romanach-Ślepowronach, Smoleniu-Polubach, Ulatowie-Słabogórze.
Po dziś dzień
zamieszkują małokrzynowłoską okolicę. O szacowaniu
ich liczebności mowy być nie może, bo ich nazwisko należy do najbardziej
popularnych w Polsce.
ROMAN [Romani, Romanowa, Romaniak, Romanianka]. Herb: Ślepowron (w polu błękitnym podkowa srebrna z takimże zaćwieczonym krzyżem kawalerskim, na którym kruk czarny z pierścieniem złotym w dziobie).
Przezwiska: Gałk, Geć. Jędrzej Święcicki pisząc o szlachcie
ziemi ciechanowskiej w dziele "Topografia czy opis Mazowsza", wyd.
1634, wspomniał o tym rodzie następującymi słowy: “Bardzo znana i
przodująca zarówno pod względem zamożności jak i sił rodowych jest rodzina
Romanów ciesząca się licznym potomstwem obeznanym z żołnierką. Oni to swoje
pochodzenie wywodzą z samego miasta Rzymu od rodziny Waleriuszów, która była
znakomitym rodem i na dowód starożytnego pochodzenia mają w herbach rodowych
kruka."
Opierając się na starodawnych dokumentach, które do
ostatniej wojny znajdowały się w archiwum hrabiów Krasińskich, oraz danych z
herbarza Paprockiego pokazuje się, iż jest to jeden z najstarszych mazowieckich
rodów. Najdawniejszym przodkiem wszystkich Ślepowrończyków był
Warcisław de Ślepowrony, któremu Konrad książę mazowiecki w 1224 r.
nadał prawo magdeburskie jego wsiom dziedzicznym - Ślepowrony, Strachowo,
Drożdżyno i Wola - leżącym w powiecie sąchockim. Ów Warcisław był u tegoż
księcia marszałkiem dworu. Dwóm swym synom nadał imiona typowe dla książąt Rurykowiczów halickich, z którym to rodem jego
władca był blisko spokrewniony - tj. Roman i Władymir. Po śmierci Warcisława,
synowie jego podzielili się spadkiem w ten sposób, że Roman wziął dobra na
północ od Przasnysza, na Pobożanach oraz pod Sąchockiem zaś Władymir żyzne
ziemie na południe od Przasnysza. Potomkami Władymira mają być hrabiowie
Krasińscy oraz Szczucy, Rembowscy, Łanieccy i Pieniccy. Po Romanie miało zaś
być liczne potomstwo, które dzięki nadaniom kolejnych książąt mazowieckich
rozprzestrzeniło się nie tylko po powiecie przasnyskim, ale
też i po wschodnim Mazowszu, Podlasiu i ziemi radomskiej.
W XVI w. pod wpływem kultury
antycznej oraz ożywionych kontaktów polskiej szlachty z dworem węgierskim, na
którym panował podówczas król Mathias Korwin-Hunyady, powstała tzw.
rzymsko-węgierska legenda Korwinów. W jej myśl najdawniejszym przodkiem rodu
Ślepowronów miał być rzymski konsul żyjący w I w. n.e.
Valerius Messala Corvinus, który podbił naddunajskie krainy. Tam też osiedlili
się jego potomkowie, którzy we wczesnym średniowieczu podzielili się na dwie
gałęzie: węgierską i polską. Przedstawicielem węgierskiej miał być ród
Hunyadych (pieczętujących się herbem Korwin, na którego tarczy widnieje kruk).
Natomiast założyciel polskiej gałęzi miał ożenić się z panną z rodu Pobogów, i z połączenia herbów małżonków powstał nowy
herb Ślepowron. Stąd też i Święcicki pisząc o Romanach wspomniał o rzekomym
rzymskim ich pochodzeniu. Zapewne od owego Romana żyjącego w połowie XIII w. wzięła się i nazwa wsi Romany położonej w parafii
krzynowłoskiej. Potomkowie zaś jego na niej dziedziczący brali najpierw
nazwisko de Romany, a od końca XV w. Roman.
Metryka Księstwa Mazowieckiego z początku XV w. (1420-1433)
wymienia wielokrotnie kilkunastu ówczesnych
przedstawicieli tego rodu. Są to: Arnold, Bujno, Dobiesław, Jakub, Jasiek,
Jaszczołd, Krystyn, Marcin, Mikołaj, Myślibor, Nadbór, Paweł, Piotr, Samson,
Stanisław, Tyburcy, Władymir, Wszebor i Zdzisław. Z tych dokumentów wynika, że
prowadzili oni bardzo aktywną działalność osadniczą. Najstarsze zachowane
wzmianki dotyczą około 1414 r. wówczas to książę Janusz Starszy nadał Arnoldowi
i Zdzisławowi de Romany 60 włók nad rzeczką Słucz w ziemi wiskiej oraz
Cypryanowi i Mikołajowi de Romany herbu Bujno (Ślepowron) 20 włók koło rzeki Kubry
także w ziemi wiskiej. Ci zaś założyli dwie wsi Cyprki i Mikuty (par.
Przytuły). Następnie Zdzisław de Romany darował swe części w Romanach w ziemi
ciechanowskiej bratankowi Jaszczołdowi de Romany. Podobnie postąpił Nadbór de
Romany, przekazując swe części Wszeborowi i Piotrowi de Romany. W 1422 r.
Andrzej de Romany darował swe części Wszeborowi, Piotrowi i Nadborowi de
Romany. Przed 1424 r. Romani dostali kolejne nadania na dobra położone w ziemi
wiskiej - 10 włók u źródel rzeczki Stok (późniejsza wieś Kielany) dla Bujno de
Romany, 40 włók zwanych Obryte u źródel rzeczki
Białystok (późniejsza wieś Obrytki) dla Stanisława de Romany, 30 włók po obu
brzegach Wissy (późniejsza wieś Radziłów) dla Władymira de Romany, 20 włók nad
Wissą przy ujściu rzeczki Skiejtowstoku (późniejsza wieś Wąsosz) dla Jana de
Romany. W 1424 r. Myślibór de Romany nabył 10 włók w miejscu zwanym Zalesie nad
rzeczką Chmielanką od Stanisława i Mroczesława de Czaplice. W 1426 r. Jasiek,
Tyburcy, Samson, Jakub i Mikołaj sprzedali 30 włók nad rzeką Mały Brok w ziemi
nurskiej Piotrowi de Czampkowo i Janowi de Skarzyno, po czym otrzymali od
księcia Janusza nadanie na 100 włók nad Klimaszewicą w ziemi wiskiej. W 1428 r.
Zdzisław de Romany nabył 5 włók nad Miedżwiadą w powiecie wiskim. W 1428 r.
Krystyn de Romany zeznał części swe w Romanach Dobiesławowi de Romany. W latach
1430-33 Nadbór de Romany rozliczał się z podziału majątkowego ze swym
rodzeństwem - Dobiesławem, Pawłem, Marcinem, Wichną, Anną i Katarzyną - z
części Romanów krzynowłoskich oraz 10 włók w powiecie wiskim. W 1435 r.
Zdzisław i Arnold de Romany zeznali swe części ojcowskie w przasnyskich
Romanach Dobiesławowi, Pawłowi i Marcinowi de Romany. W 1438 r. Krzysztof de
Romany sprzedał 11,5 włóki nad Słuczą w ziemi wiskiej. W następnych latach
Romani otrzymali jeszcze kilka dalszych nadań od książąt mazowieckich, ale
opiewały one już tylko na dobra w powiecie przasnyskim przylegajace do Roman
tj. - Złotokierz (w 1451 r. dla Mikołaja i Jakuba de Romany synów Jaśka),
Powije (w 1451 r. dla Wszebora i Piotra de Romany, w 1471 r. dla Piotra oraz
Bronisza, Marcina, Pawła i Jana de Romany synów Wszebora) i Oględa (w 1451 r.
dla Jana, Krystyna i Mikołaja de Romany-Powije synów Andrzeja).
Stąd więc widać, że Romani podzielili się na dwie główne linie:
przasnyską i wiską. Ta druga miała swe główne gniazdo we wsi parafialnej zwanej
Romany w ziemi wiskiej. Parafię tą ufundowali w 1420 r. Zdzisław i Arnold de
Romany. Niestety książę Władysław I nie potwierdził nadań swego stryja księcia
Janusza Starszego dla rodu Romanów. W 1435 r. Zdzisław de Romany otrzymał w
swych dobrach jedynie wójtostwo dziedziczne z 6 włókami. Reszta dóbr stała się
własnością rodu Łosiów herbu Dąbrowa.
Przasnyska linia natomiast rozbita była na trzy grupy. Grupa
południowa obejmowała dobra położone u źródeł rzeczki Oględy i obejmowała wsie
znajdujące się w parafii Krzynowłoga Mała: Romany-Fuszki, Romany-Górskie,
Romany-Janowięta, Romany-Kosiorki, Romany-Misie, Romany-Powije, Romany-Rzytki,
Romany-Wszebory, Romany-Zdrzyski i Romany-Złotokierz. Grupę zachodnią stanowiła
wieś Romany-Zalesie (te same Zalesie nabyte w 1424 r. przez Myślibora de
Romany) w parafii Krzynowłoga Mała położona. Trzecia grupa - północna
przynależy do Krzynowłogi Wielkiej i rozciąga się wzdłuż rzeczki Krzynowłogi czyli Ulatówki. Znajdują się tu: Romany-Borki,
Romany-Janki, Romany-Karcze, Romany-Sędzięta, Romany-Ślepowrony, Romany-Zajki
oraz Romany-Skierki (dziś niesłusznie nazwaną Skierkowizna).Warto zwrócić tu
uwagę, że nazwa Romany-Ślepowrony dodatkowo podkreśla przynależność herbową
tego rodu.
W połowie XVII w. kilku Romanów z
Roman-Górskich przeniosło się do Wielkopolski tworząc nową linię rodu.
W 1648 r. Jan Roman podsędek ziemi ciechanowskiej z
ciechanowską, a Jakub Achacy Roman, poseł wiski i dworzanin królewski z wiską
podpisali elekcję Jana Kazimierza, w 1697 Adam, Alexander, Franciszek, Marcin
de Romany, dwóch Mateuszów, Piotr, Stanisław, dwóch Szymonów, Tomasz, Walenty,
trzech Wojciechów, Wojciech de Czarne i Wojciech de Romany Romani z
ciechanowską – Augusta II, a w 1764 r. Antoni i Józef Romani z ciechanowską –
Stanisława Augusta.
Z tego rodu pochodzili: Jan dziedzic Grójca, poborca
ciechanowski w 1618 r., miecznik ciechanowski w 1620 r. Jan Roman podsędek
ciechanowski 1634-1643. Wojciech Roman wojski sandomierski w 1641 r., Bogusław
Roman wojski łomżyński. Jan Roman podstoli wiski. Wojciech Roman łowczy
łomżyński 1651-1666. Kazimierz Roman z Czaplice-Kurki skarbnik wyszogrodzki w
połowie XVIII w. Michał Roman wojski zawkrzeński i Paweł Roman komornik ziemski
ciechanowski synowie Władysława z Romany-Skierki i Romany-Zajki i Rozalii z
Kijewskich cześnikówny bracławskiej, zamieszkali w powiecie latyczowskim w 1780
r. Placyd Roman (z gałęzi na Romanach-Misiach, -Fuszkach i - Kosiorkach),
szambelan Jego Królewskiej Mości w 1791. Dwóch synów powyższego: Wiktor (*1785
+1847) i Seweryn (*1788) zasłużeni oficerowie napoleońscy. Z linii
wielkopolskiej: Jan Roman (prawnuk Sebastyana dziedzica Romany-Górskie i Anny z
Gadomskich) - w latach 1726-1752 ksiądz sekretarz kapituły metropolitalnej
gnieźnieńskiej. Z nieustalonej linii: Jakub Roman (+1717) gubernator i
komendant miasta i fortecy Zamość, pułkownik JKM.
Przed Heroldią Królestwa Polskiego w latach 1837-1860 swego
szlachectwa dowodzili: Andrzej, Antoni i Apolinary synowie Franciszka i
Magdaleny z Kobylińskich, Tadeusz i Teofil synowie Józefa oraz Antoni syn
Józefa, wszyscy z Romany-Sędzięta, Józef syn Baltazara, Apolinary syn
Franciszka, Ignacy syn Michała pochodzący z Krajewa, oraz synowie jego Julian i
Wincenty, Michał syn Piotra, następnie dziedzice Romany-Fuszki tj. Antoni,
Błażej i Kazimierz synowie Jakuba i Maryanny z Zaleskich, Grzegorz syn
Wojciecha i Franciszek syn Szymona; oraz z Romany-Skierki i Romany-Zajki:
Mikołaj i Konstanty synowie Jana oraz Eustachy syn Alexandra.
Romani, bardzo rozgałęzieni już w średniowieczu, w wiekach
późniejszych byli właścicielami folwarków i cząstek szlacheckich po większości
parafii powiatu przasnyskiego, a także i okolicznych powiatów. W 1676 r. w
samych małokrzynowłoskich Romanach było 22 dziedziców tego nazwiska.
Romani po dziś dzień należą do jednego z najliczniejszych
rodów na terenie przasnyskiego. W 1990 r. 275 osób o nazwisku Roman
zamieszkiwało teren wojewó
dztwa ciechanowskiego, 324 – ostrołęckiego, a 322 -
olsztyńskiego. Łącznie stanowiło to 16% osób noszących to nazwisko w Polsce.
RUDZIŃSKI (Rudzieński) [Rudzińscy, Rudzińska, Rudziniak,
Rudzinianka]. Wsie gniazdowe: Rudno-Czachy, Rudno-Kadzie Stare
(czyli Rudno-Jeziorowe czyli Rudno Wielkie), Rudno-Kmiece Adamowe,
Rudno-Kosiły, Rudno-Stradniki. Mają być herbu Prus 3 (na tarczy
dwudzielnej w słup czerwono-błękitnej w polu pierwszym kosa srebrna barkiem w
prawo, ostrzem w dół, u góry złączona z połową takiej samej podkowy, na których
zaćwieczony półtorakrzyż złoty bez dolnego lewego przewiercia). Przezwisko:
Orczyk.
Pierwotnie Rudno było wsią książęcą, która po 1428 r.
została rozdana szlachcie. Najstarsze wzmianki: w 1415 r. zarządcami tych dóbr
byli bracia Maciej, Włost, Andrzej i Paweł. W 1428 r. bracia Włost i Maciej de
Rudno, zarządcy wsi książęcej otrzymali od księcia Janusza 6 włók lasu pomiędzy
wsiami Rudnem, Krzynowłogą, Łojami i Morawami (miejsce to ponoć nazwane zostało
Dobrzyjałowem). Zaś w 1442 r. książę Bolesław IV nadal dalsze 7 włók w Rudnie
Andrzejowi i Wszeborowi de Rudno. W 1446 r. tenże sam książę nadal dobra swe
Rudno Mikołajowi Zarembie na prawie niemieckim (z podatkiem 4 gr. od łanu)
zwalniając go z innych opłat i zezwalając mu na polowania na wszelką zwierzynę i
ptactwo z wyjątkiem żbików, tarpanów i sokołów. W 1451 r. Mikołaj Zaremba de
Rudno zamienił 1 włókę chełmińską w Rudnie koło granicy dobrzyjałowskiej na 2
włóki chełmińskie wójtowskie należące do Andrzeja i Wszebora de Dobrzyjałowo
również w Rudnie położone, dopłacając do tego 20 kóp groszy. W latach
późniejszych wzmiankowany jako właściciel tej wsi jest Stanisław de Rudno. W
1479 r. toczył on spory ze Ściborem plebanem małokrzynołoskim, w 1483 r.
rozliczał się ze swą żoną Elżbietą córką Marcina Strusia de Przewodowo, a w
1484 r. procesował się z Mateuszem plebanem węgierskim. W tymże roku 1484 r.
Jan i Piotr de Rudno oraz ich siostry Krystyna i Świątka mieli sprawę z
Marcinem Górskim, a w 1507 r. Piotr de Rudno z synem swym Adamem toczyli spór z
Mateuszem plebanem węgierskim. W 1518 wzmiankowany jest Andrzej Rudziński.
W 1697 r. Andrzej, Adam, Bartłomiej, Jacek, Jan, Kazimierz,
Stanisław i Władysław Rudzińscy podpisali z ziemią ciechanowską elekcję Augusta
II.
W 1772 r. przed sądem ziemskim witebskim Maciej Rudziński
porucznik regimentu wielizkiego, w czwartym pokoleniu potomek Karola
Rudzinskiego-Orczyk dziedzica dóbr Uroczyszcze i Rudno-Kmiece w ziemi
ciechanowskiej, parafii krzynowłoskiej wywiódł się ze szlachectwa z herbem Prus 3 czyli Nagody, powołując się na rzekome wspólne
pochodzenie z Rudzińskimi z ziemi czerskiej. Również z tym herbem wywiodło się
przed Heroldią Królestwa Polskiego w latach 1839-1861 kilku Rudzińskich
zamieszkałych w okolicach Przasnysza i Mławy (Antoni, Józef, Paweł i Franciszek
dziedzice Giedni w pow. mławskim synowie Mikołaja i Katarzyny z Tyszków,
pochodzący z Krępy: Józef i Władysław synowie Walentego i Maryanny z
Grzybowskich, Mikołaj dziedzic Nosarzewa). Natomiast Heroldia odrzuciła podania
Leona Rudzińskiego z Borowe-Chrzany i Józefa Rudzińskiego z Krajewa-Kłódek.
W II połowie XVII w. Rudzińscy zamieszkiwali
Borowe-Chrzany, Brzeski-Kołaki, Gadomiec-Jędryki, Rudno-Jeziorowe i
Rudno-Kosiły.
Pod koniec XVIII w. Rudzińscy byli dziedzicami części w
Borowych-Chrzanach, Borowych-Grykach, Chodkowie-Biernatach, Gadomcu-Jędrykach,
Rudnie-Jeziorowym i Rudnie-Kosiłach. W XIX w. pojawili
się także w Brzozowie-Majach, Chmieleniu Wielkim, Cichowie, Gadomcu-Trojanach,
Krajewie-Kłódkach, Olszewcu, Tańsku-Grzymkach, Żabokliku Wielkim. Po dziś dzień
licznie zamieszkują parafię Krzynowłogę Małą i jej okolicę.
Choć jest to nazwisko dość popularne, to jednak można
odnotować, że w 1990 r. 339 osób o nazwisku Rudziński zamieszkiwało teren
województwa ciechanowskiego, 166 – ostrołęckiego, a 417 - olsztyńskiego.
Łącznie stanowiło to 14% osób noszących to nazwisko w Polsce.
W 2001 r. Bogdan Jarosław Rudziński z Nidzicy, potomek
Franciszka Rudzińskiego, dziedzica części Krajewa-Kłódek pod koniec XVIII w., założył “Stowarzyszenie Rudzińskich h. Prus III z Ziemi
Ciechanowskiej”, którego to stowarzyszenia, mam zaszczyt być członkiem
honorowym.
WAWROWSKI -
wyrzuciłem. Informacje były błędne! Zasugerowałem się Wittygiem, a to ród z
Ziemi Zawkrzeńskiej, który jak na złość w XVIII w. pojawił
się w parafii Krzynowłoga Mała. Zainteresowanych Wawrowskimi przepraszam.
ZALESKI (Zalewski) [Zalescy, Zaleska, Zalesiak, Zalesianka]. Wieś
gniazdowa: Romany-Zalesie. Nieznany jest to ród heraldykom (podobnie zresztą
jak i dwa inne o tym samym nazwisku, żyjące nieopodal, tj. Zalescy z
Chrostowa-Zalesie w parafii Czernice-Borowe oraz Zalescy z Zalesia w ziemi
różańskiej). Jednakże stare księgi sądowe przasnyskie oraz XVIII i XIX-wieczne
metryki parafii Krzynowłoga Mała dowodzą, że na tej wsi dziedziczyli właśnie
Zalescy. Zapewne jest to gałąź Romanów herbu Ślepowron (w polu
błękitnym podkowa srebrna z takimże zaćwieczonym
krzyżem kawalerskim, na którym kruk czarny z pierścieniem złotym w dziobie), która dla wielkiego rozrodzenia tychże, by się móc
odróżniać, przyjęła nazwisko Zaleskich.
W 1697 r. Andrzej, Jakub, Michał, Stanisław, Tomasz oraz
dwóch Wojciechów Zaleskich podpisało z ziemią ciechanowską elekcję Augusta II.
W 1676 r. Adam, Bartłomiej, Zygmunt i Maciej Zalescy
dziedziczyli na Romanach-Zalesiu, a Jakub – na Krajewie-Kłódkach.
Pod koniec XVIII w. i w XIX w.
Zalescy byli dziedzicami cząstek w Chmieleniu, Krajewie-Kłódkach,
Krajewie-Wielkim, Morawach-Wielkich i Romanach-Zalesiu.
W 1839 r. Heroldia Królestwa Polskiego odrzuciła podanie o
zatwierdzenie w szlachectwie Piotra Zaleskiego z Brzeski-Kołaki.
Po dziś dzień zamieszkują parafią małokrzynowłoską. W 1990
r. 42 osoby o nazwisku Zaleski zamieszkiwało teren województwa ciechanowskiego,
a 41 – ostrołęckiego. Łącznie stanowiło to 2% osób noszących to nazwisko w
Polsce.
ZBROCH
(Zbroth). Gniazdo ich pierwotnie zwało się
Zbrochy, potem Ostrowe-Zbrochy. Ponoć są herbu Jasieńczyk (w polu
błękitnym klucz złoty w słup, zębem do góry). Zbrochowie podpisali z ziemią
ciechanowską elekcje królewskie w latach 1632 i 1697. Norbert Zbroch występuje
w 1769 r. w grodzie ciechanowskim jako plenipotent Franciszka Alexandra
Podoskiego starosty bobrownickiego. Potem o nich głucho. Obecnie nikt o tym
nazwisku nie mieszka na Północnym Mazowszu.
CHAMIER
(nieprawidłowo Szamyer, Szamier). Opisując
gniazdową szlachtę małokrzynowłoską, warto również wspomnieć o rodzie
Chamierów.
Jest na Pomorzu w dawnym księstwie bytowsko-lemborskim wieś
Trzebiatkowo. Stanowi ona gniazdo Trzebiatowskich używających przezwisk
Chammer, Jutrzenka, Młotk, Półpanek, Żmuda. Wedle Adolfa J. Parczewskiego
Chammer (pisany też Chamer, Chammir, Hamir) to nieortograficzna pisownia słowa Hammer co w większości jezyków germańskich oznacza młotek. W
swym dziele "Szczątki kaszubskie" wyjaśnia on: "jedna gałąź
osiadłych pierwotnie w Trzebiatkowach Młotków z niemiecka musiała zarywać i pod
tym wpływem stara ich słowiańska nazwa została przetłumaczona na Chamer. Z
czasem nazwisko przerobiono na Chamier, co później dało początek
nieuzasadnionej niczym tradycyi genealogicznej o francuskiem pochodzeniu starej
rodziny kaszubskich zagonowców".
Natomiat Edward Breza twierdzi, że przezwisko
Chamier pochodzi od staropolskiego imienia Kanimir i pierwotnie używały
go rody Borzyszkowskich, Ciemińskich, Gliszczyńskich, Kamińskich i
Trzebiatowskich.
W każdym bądź razie w XVIII w. owi
Chamierowie stali się już gorliwymi Prusakami i pisali się Herren von Chamier.
Przed 1804 r., jeden z nich, Jacob Friedrich von Chamier (*ok.1783 +1810)
przybył (zapewne jako pruski urzędnik) do parafii Krzynowłoga Mała. Tu ożenił
się z Antoniną Czaplicką dziedziczką znacznej części Ostrowych-Dylów (w 1846 r.
część ta była wyceniona na 27.000 złp.) córką Jakuba, dziedzica Ulatowo-Adamy, burgabiego grodzkiego
ciechanowskiego. W sześć lat po ślubie Jacob Friedrich zmarł pozostawiając
dwoje dzieci - Wiktoryę (*1807) i Tomasza Adama (*1809). Tenże Tomasz Adam
pisany już Szamyer (co wskazuje, że rzeczywiście
nazwisko to czytane było z francuska), dziedzic na Ostrowych-Dylach dwukrotnie
wchodził w związki małżeńskie: najpierw z Katarzyną Krajewską, a potem z
Franciszką Chmielińską, z których to żon przyszło łącznie na świat 20-ro
dzieci! Potomstwo po nich (z nazwiskiem Szamier) mieszka dziś m.in. w Masiaku
(par. Krzynowłoga Mała). Wedle pruskich herbarzy herbem Chamierów ma być
Kotwica.
Spisy
nazwisk szlachty w parafii Krzynowłoga Mała z 1676, 1781 i 1847 r.
W 1676 r.