Zebrał i opracował:

Adam A. Pszczółkowski

apszczol@sgh.waw.pl

 

Wróć do strony głównej:

SZLACHTA MAZOWIECKA

 

SZLACHTA ZIEMI NURSKIEJ

 

Ziemia Nurska to część wschodniego Mazowsza, zaczynająca się za Narwią na wysokości Pułtuska i ciągnąca się aż po samo Podlasie. Miała obszar 3656 km2 i składała się z trzech powiatów: nurskiego, kamienieckiego i ostrowskiego, z siedzibami w grodach książęcych [królewskich) zwanych Nur, Kamieniec Mazowiecki (Kamieńczyk) i Ostrowia Mazowicka. Obejmowały one całe lub części następujących parafii: Andrzejewo, Barcice, Brańsk, Czerwino (wcześniej z siedzibą w Wąsowie), Czyżewo, Dąbrowa Wielka, Dąbrówka, Długosiodło, Goworowo, Jadowo, Jelonki, Kamieniec (Kamieńczyk], Kamionolas, Klembowo, Lubiel, Lubotyń, Niegowo, Nur, Obryte, Ostrowia, Pniewo, Postoliska, Rosochate, Sadoleś, Somowo, Wyszków, Zambski, Zaremby Kościelne, Zuzela.

Mieszkańcom Ziem Ciechanowskiej, Różańskiej i Zakroczymskiej kojarzyły się te tereny głównie z Puszczę Białą, stąd do dziś znane jest tu powiedzenie:

Psary, Obryte, Kurpsie zawzite!

I rzeczywiście na terenie kilku parafii dawnego powiatu ostrowskiego nie masz ani jednej wioski szlacheckiej. A w paru innych parafiach występują one śladowo. Ale jak się okazuje zarówno wokół Puszczy, jak i za nią, jest mnogość dobrej starej szlachty, szczególnie w parafiach Andrzejewo, Czyżewo, Nur, Rosochate, Zaremby i Zuzela. A nazwy miejscowe takie jak Zaremby-Warchoły, Zaremby-Ciemne, Bruliny-Oprawczyki, Bruliny-Storozumy, Stokowo-Szerszenie, Złotki-Pułapki czy Budziszewo-Xexoły, dowodzą, że tam są nasi!

Z tego wielkiego skupiska szlachty, gdzie w 6-ciu powyższych parafiach chłopi byli dobrem rzadkim, wyszło wiele znanych ludzi. Choćby generał Kazimierz Pułaski, czy uczona Maria Skłodowska, czy cała plejada księży z rodu Białych. W Zuzeli ujrzał światło dzienne kardynał Stefan Wyszyński (choć on ze szlachty nie pochodził, jak mylnie podają jego biografie). Z Mościsk w parafii Niegowo wiódł swój ród prezydent II RP i wielki chemik profesor Ignacy Mościcki. Trzeba też pamiętać, ku przestrodze, że z tej okolicy pochodzi także Stan Tymiński, który w trakcie kampanii wyborczej 1990 roku, nawiedził swe Tymianki.

Wiele informacji na temat ziemi nurskiej można znaleźć na stronie p. Marka Nienałtowskiego, wielkiego entuzjasty tego regionu.

Dzieje poszczególnych rodów szlachty nurskiej współcześnie badają następujące osoby:

Krzysztof Dmochowski [Bieńkowski, Czyżewski, Dąbrowski, Dmochowski, Godlewski, Janczewski, Ołdakowski, Ryszewski, Skłodowski, Tymiński, itd.]  www.geocities.com/Dmochowscy1/Dmochowscy.html

 

Piotr Dmochowski, Warszawa [Dmochowski]

Tomasz Kietliński, Warszawa [Kietliński]  tomasz_kietlinski@wp.pl

Zdzisław Lipski, Warszawa [Lipski] Zdzislaw.Lipski@waw.tvp.pl

Stanisław Łazowski, Warszawa [Mystkowski]  stanlaz@tlen.pl

Marek Nienałtowski, Oleśnica [Nienałtowski]  http://www.nienaltowski.net

Christa Shukaitis, Willmington, DE, USA [Kuligowski)  chrishuk@aol.com

Krzysztof Skłodowski [Skłodowski]

Andrzej Tymiński, Warszawa [Lipski, Tymiński] tyminski1@o2.pl

Bogusław Uściński [Uściński]

Marek Wójcicki, Warszawa [Biały, Dąbrowski, Dmochowski, Godlewski, Jaźwiński, Niemiera, Pieńkowski, Podgórski, Rosochacki, Rostkowski, Ryszewski, Skłodowski, Świerzewski, Tryniszewski, Uściński, Załuska, Zaremba, itd.]  http://www.wojciccy.net

Radosław Zdzieborski, Warszawa [Zdzieborski]  zdziebor@op.pl

Piotr Złotkowski, Nowe Miasto nad Pilicą [Złotkowski]

[Nie stój, nie czekaj, dopisz się do tej listy!!!]

!!!WSZELKIE UZUPEŁNIENIA I SŁOWA OSTREJ KRYTYKI MILE WIDZIANE!!!

 

SPIS RODÓW ZIEMI NURSKIEJ

 

nazwisko

oboczność

gniazdo

przysiółki

parafia

herb

przezwisko

Arciechowski

 

Arciechowo

 

Barcice

Grabie

 

Biały

 

Białe

Kwaczoły, Misztale, Gęski, Zieje, Papieże, Figle, Szczepanowice, Chorosze, Andrzejowice, Pałeki

Czyżewo, Nur

Trzaska

 

Bieńkowski

 

Bieńki

Stara Wieś, Drugie

Rosochate

Ślepowron?

 

Bogucki

 

Boguty

Pianki Kościelne, Wielkie, Stągiewki, Leśne, Milczki, Rubiesze, Augustyny (Jagustyny), Budasie, Chrościele

Nur

Krzywda

Butka, Chromik

Bruliński

Broliński

Bruliny

Oprawczyki, Koski, Storozumy, Piwki, Lipskie

Czyżewo

Roch

 

Brzeziński

 

Brzeźno

Brzezenko, Rosoś, Wólka

Goworowo

Lubicz

 

Budziski

 

Budziska

 

Kamionolas

Pobóg

Prusin

Budziszewski

 

Budziszewo

Xexoły (Gzegzoły), Bliższe, Śledziony

Andrzejewo

Grzymała

Wojnik, Bratczyk, Poświata, Stawkowicz, Krysztofik, Bieniak, Alak

Chajęcki

 

Chajęty

Jaktory, Stare

Dąbrówka

Korab

 

Cholewicki

 

Cholewy

 

Nur

Cholewa

 

Choromański

 

Zaremby-Choromany

 

Rosochate

Jastrzębiec

 

Cietrzewek

 

Cietrzewki

Żórawie, Ważyno

Nur

 

 

Ciszkowski

Ciskowski, Cieszkowski

Ciszki-Suchodół

 

Pniewo

Trzaska ?

 

Czarnowski

Ciarnowski

Czarnowo

 

Barcice

Grabie

 

Czyżewski

 

Czyżewo

Ruś, Sutki, Morki, Chrapki, Siedliska, Nowa Wieś, Kościelne

Czyżewo

Pobóg

Kloczek, Żydowicz

Damiański

Damian

Damiany

 

Czerwino

Jastrzębiec?

 

Dąbrowski I

 

Dąbrówka

 

Dąbrówka

Pomian

 

Dąbrowski II

 

Dąbrowa

Michałki, Gospodarze, Modzele, Nowa Wieś

Dąbrowa Wielka

 

Szpiega, Gosik

Dmochowski

 

Dmochy

Przeczki, Łętowo, Radzanki, Stare, Sadły, Orzeszki, Glinki, Wypychy, Końburki, Mrozy, Kudły, Wochy, Figury, Bombole, Marki,

Czyżewo

Pobóg

Bombel

Drewnowski

 

Drewnowo

Gołyń, Lipskie, Ziemaki, Daćbogi, Dmoszki, Konarze

Nur

Junosza

 

Dzierżanowski

 

Dzierżanowo-Piaski

 

Jadowo

Grzymała

 

Dzwonkowski

 

Dzwonek

 

Czerwino

 

 

Gąsiorowski

 

Gąsiorowo

 

Zuzela

Ślepowron

 

Gładczyński

Gładczyno

Pniewo

Gocłowski

 

Gocły

 

Czerwino

Sulima

 

Godlewski

 

Godlewo

Gnochy, Mierniki, Plewy, Warsze, Wielkie, Wronie, Łuby, Mazy, Rusiewo; Dziudzie, Baćki, Gorzejewo, Piętaki, Siedliska, Ryśki, Olszewo, Cechny, Gudosze, Milewek

Zuzela, Czyżewo, Andrzejewo

Gozdawa, Leszczyc

Górny, Burdyna, Przetaczyk, Dudek, Gorczyca, Kalecik, Kuklik

Gołębiewski

Gołembiewski

Gołębie

Leśniewo, Buńdy, Cechny

Andrzejewo

 

 

Gosk

 

Goski

Małe-Brok, Pełki, Obrębskie, Boruty, Duże

Rosochate

Prawdzic

 

Gostkowski

 

Gostkowo

 

Czyżewo

Gozdawa

 

Gostkowski II

 

Gostkowo

Rozdziadły, Cygany

Zambski

Junosza

 

Grabowski

 

Grabowo

 

Zaremby

 

 

Grędzica

 

Grędzice

 

Zaremby

 

 

Grzymała

 

Grzymały

 

Rosochate

Grzymała

 

Gulczewski

 

Gulczewo

 

Wyszków

Junosza

 

Gumowski

 

Gumowo

Wielkie, Małe, Kawałki

Czyżewo

 

 

Gutowski

 

Guty

 

Ostrowia

Ślepowron

Walędzik, Kłosek, Tomczyk, Adamczyk, Zygmuncik, Jurczyk

Jabłonowski

 

Jabłonowo

 

Andrzejewo

Grzymała

 

Jackowski

 

Jackowo

 

Barcice

 

 

Janczewski

 

Janczewo

Sukmanki, Wielkie, Kawałki

Zuzela

Lubicz

 

Jankowski

 

Janki

 

Barcice

Korab

 

Jaźwiński

 

Jaźwiny

Noski, Pierdki, Kocoty, Złotki

Czyżewo

Grzymała

 

Kamiński

Kamieński

Kamieńczyk

Jankowice (Jankowięta), Piskorki, Ryciorki, Wielki, Długiełuki, Pierce, Borowy

Nur

 Rawicz

 

Karłowski

 

Karłowo

 

Pniewo

 

 

Karpiński

 

Karpino

 

Dąbrówka

Korab

 

Kempisty

 

Kempiste

Koszuty, Borowe, Świderki

Zaremby

 

Magdasik, Guzik, Hieronimczyk, Cherubyn, Rupik, Mostowy, Gemzik, Kurek, Klimek, Waśczyk, Koza, Luśnik, Pieniak

Kietliński

 

Kietlanka

 

Zuzela

 

 

Kobylski

 

Kobyla Łąka

 

Jadowo

Pierzchała

 

Komorowski

 

Komorowo

 

Pniewo

 

 

Konarzewski

 

Konarze

Jambramki, Piotrowięta, Nadolne

Nur

 

 

Kossowski

 

Kossowo

 

Lubotyń

Leszczyc?

 

Kozłowski

 

Kozły

1) Kozły,

2) Wólka Kozłowska

1) Dąbrówka;

2) Postoliska

 

 

Kramkowski

 

Kramkowo

 

Nur

 

 

Kraszewski

 

Kraszewo

Krystki, Czarne

Czyżewo

 

 

Krzeczkowski

 

Krzeczkowo

Nagórki, Gromadzyno, Mianowskie, Wybranowo, Stoki, Bieńki-Stare, Bieńki-Nowe, Szepielaki

Rosochate

Prawdzic

 

Kuleszka

 

Kuleszki

Zelki, Drugie

Andrzejewo

 

 

Kuligowski

 

Kuligowo

 

Barcice

 

 

Kuniński

 

Kunino

1) Wólka, Kaczka, Borki, Góry;

2) Zamek

1) Goworowo,

2) Nur

 

 

Kutyłowski

 

Kutyłowo

Perysie, Skupie, Stromiany, Bródki, Bliższe, Dalsze, Średnie, Złotki, Piecki, Pułapki

Nur

Lis

Brodka

Laskowski

 

Laskowo

Jakuszewo, Głuchy, Chruściele, Karpino, Kozły, Trojany, Wszebory

Dąbrówka

Korab

Biskupik, Gnacik

Leśniewski

 

Leśniewo

 

Andrzejewo

 

 

Lipiński

 

Lipiny

Stare, Nowe seu Wagan

Niegowo

Rawicz

 

Lipski

 

Brulino-Lipskie

 

Czyżewo

 

 Pobóg

Lubiewski

Lubiejewski

Lubiewo

 

Ostrowia

Trzaska

Matysik, Łukasik

Łętowski

 

Łętowo

Dmochy, Wielkie, Małe, Kalinowo, Godlewo

Czyżewo

 

 

Łochowski

 

Łochowo

 

Kamionolas

Kuszaba

 

Mianowski

 

Mianowo

 

Andrzejewo

 

 

Michałowski???

 

Michałowo

Wróble, Wielkie

Czyżewo

 

 

Mierzęcki

Mierzecki

Mierzęcino

 

Pniewo

 

 

Mościcki

 

Mościska

 

Niegowo

Ślepowron

Sokolnik, Kozak, Jurczyk, Abramczyk, Miernikowicz

Mroczkowski

 

Mroczki

 

Somowo

Prus III?

 

Murawski

 

Murawskie

1) Czachy, Miazgi;

2) Nadburzne, Kossaki

1) Czyżewo,

2) Nur

Ślepowron

 

Mystkowski

 

Mystkowiec

Szczucin, Stara Wieś, Nowy, Wola Mystkowska

Pniewo

Puchała

 

Myśliborski

 

Myślibory

 

Nur

 

 

Niemiera

 

Niemiery

 

Zaremby

 

 

Nienałtowski

 

Nienałty

1) Brewki, Dunicki, Niewstępowo, Szymany, Michny;

2) Kuleszki, Załęgi

1) Zaremby,

2) Andrzejewo

Prus I

Lenarcik, Niszkojc, Cytrus, Byk, Papierek, Kawka, Góra

Obrębski

 

Obrąb

 

Niegowo

 

 

Obrycki

 

Obryte

 

Nur

Prus I

 

Ołdakowski

 

Żołdaki

1) Grodzisk, Połomia; 2) Wielkie-Brok, Mazury

1) Andrzejewo, 2) Czyżewo

Rawicz

 

Ołowski

 

Ołowskie

 

Nur

 

 

Ołtarzewski

 

Ołtarze

 

Nur

Lis

 

Pętkowski

 

Pętkowo

Wielkie, Wymiary

Zuzela

Jastrzębiec

 

Pieńkowski

 

Pieńki

1) Kownaty, Paprotna, Sobótki, Żaki;

2) Wielkie

1) Andrzejewo, 2) Czyżewo

Suchekomnaty

 

Podbielski

 

Podbiele

Wielkie, Małe

Lubotyń

Trzaska

 

Podgórski

 

Podgórze

 

Zuzela

 

 

Ponikiewski

 

Ponikiew

Wielka, Mała

Goworowo

Trzaska

 

Popowski

 

Popowo

 

Barcice

 

Chorążyk, Żakowicz

Proszyński

Prosieński

Prosienica

 

Ostrowia

 

 

Przeździecki

 

Przezdziecko

Dworaki, Grzymki, Lenarty, Mroczki, Pierzchały, Opaty, Jachy

Andrzejewo

Prus I

Grzymek

Pułaski

 

Pułazie

 

Zuzela

Ślepowron

 

Rawa

 

Rawy-Gaczkowo

 

Zaremby

Rawicz

Kusik, Chmielik, Rosłanik, Bonimik, Chudzyk, Ciborczyk, Gnysik, Gnat

Rosochacki

 Rossochacki

Rosochate

Kościelne, Nartułty, Probostwo, Zalesie

Rosochate

Prus III, Pierzchała

 

Rostkowski

 

Rostki

Wielkie, Daćbogi, Piotrkowice

Zuzela

 

 

Rybiński

 

Rybno

Wielkie, Małe

Wyszków

 

 

Rysiewski

Ryszewski

Rysiewo

 

 

 

 

Siennicki

 

Siennica

Daćbogi, Dmochy, Godlewo, Klawy, Lipusy (Lipusze), Piotrasze, Święchy, Giże, Karasie, Pierce, Krogulce, Puziki, Szymanki, Łukasze, Boruty, Otłoszki , Jasiochy

Czyżewo, Rosochate

Krzywda ?, Lubicz ?

 

Skarzyński

 

Skarzyno

1) b.n.

2) Stara Wieś, Goski

1) Czerwino,

2) Rosochate

Bończa

 

Skłodowski

 

Skłody

Wielkie, Małe, Piotrowięta (Piotrowice), Średnie, Stachy

Zaremby

Dołęga

Ćwik, Kotlarz, Fąfara, Pisanka

Skupniewski

 

Kutyłowo-Skupie

 

Nur

 

 

Słomowski

 

Słomy

 

Zuzela

 

 

Sokołowski

 

Sokołowo

 

Czerwino

 

 

Stokowski

 

Stokowo

Bućki, Złotki, Szerszenie, Łukasiki

Czyżewo

 

 

Stpiczyński

 

Stpice-Chojnowo

 

Nur

 

 

Suchcicki

 

Suchcice

 

Goworowo

Ostoja ?

 

Sutkowski

 

Sutki-Figusy

 

Czyżewo

Pobóg

 

Suwiński

Sowiński

Suwino

 

Pniewo

 

 

Szewnicki

Siewnicki

Szewnica

 

Jadowo

 

 

Szulborski

 

Szulborze

Wielkie, Karwatkowizna, Koty, Kozy, Zalesie

Zuzela

 

 

Ślepowroński

 

Ślepowrony

Nagórne, Bochenki, Cąmpory

Nur

Ślepowron

 

Świerzewski

 

Świerze

1) Tworki, Kiełcze, Zielone, Panki;

2) Wielkie, Leśniewko

1) Andrzejewo, 2) Zaremby

 

Opłotny, Piersik, Granicznik, Piencionek, Ciemny, Łysik, Welc, Wnuk, Brodzyk, Szafranik, Rasik, Gaglik

Tryniszewski

 

Trynisze

Kaniewo, Miszewo

Nur

 

 

Tymiński

 

Tymianka

Jadamy (Adamy), Skórki, Nowa Wieś, Okunie, Moderki, Bucie, Sklarze, Dembosze, Wachnie, Pachoły

Nur

 Prus III ?

Kapusta, Bąk, Brodzik

Ugniewski

 

Ugniewo

 

Ostrowia

 

 

Uściński

 

Uścianek

 

Zaremby, Zuzela

 

Kędzioro

Woliński

 

Wola

 

Kłembowo

 

 

Wyglądalski

 

Wyglądały

 

Jadów

 

 

Wypyski

 

Wypychy

Łosino

Pniewo

Grabie

 

Wysocki

 

Wyszocze

Bartosze, Chojny, Stara Wieś

Czerwino

 

 

Wyszomirski

 

Wyszomierze

Rynułty, Wielkie

Somowo

Rawicz

Fraczyk, Walczyk

Zabielski

 

Zabiele-Pikuły

 

Czyżewo

Trzaska

 

Zakrzewski

 

Zakrzewo

Wielkie, Małe, Wypychy, Zalesie, Kopiaki

Zuzuela

 

 

Zaleski

 

Zalesie-Stara Wieś-Rosochate

 

Rosochate

 

 

Zaleski II

 

Zalesie-Oble?

 

Jadowo

 

Kątny, Opłotny

Załuska

 

Załuski

 

Andrzejewo

 

Żabczyk, Floryańczyk, Szcześnik

Zaremba

 

Zaremby

1) Kościelne, Słomy, Wielkie, Leśne,

2) Bindugi, Bolendy, Choromany, Ciemne, Dobki, Góry, Leśne, Grzymały, Kramki, Kromki, Krtęki, Maławieśka, Sasiny, Skórki, Święchy, Święszki, Warchoły, Kusztale, Burze

1) Zaremby,

2) Rosochate

Zaremba

1) Jurczyk, Słabik, Gromczyk, Leśny

Zaścieński

 

Zaścienie

 

Dąbrówka

Złotogoleńczyk?

 

Zawistowski

 

Zawisty

1) Dworaki, Pawłowice, Piotrowice, Wity, Koziany, Jarmoty, Chrzany, Małylas, Grzymkowskie, Bronisławskie, Bujakowskie, Idzikowskie, Kruki;

2) Nadburzne, Podleśne, Dzikie

1) Nur,

2) Zuzela

Jastrzębiec

Dworaczyk, Tujaczyk, Tasaczyk

Zdzieborski

 

Zdziebórz

 

Pniewo

 Grzymała ?

 

Zgleczewski

 

Zgleczewo

Szlacheckie, Panieńskie

Zuzela

 

 

Złotkowski

 

Złotki

Pułapki, Przeczki, Stara Wieś

Nur

 

 

Żelazowski

 

Żelazy

 

Czyżewo

 

 

Żochowski

 

Żochowo-Podbiele

 

Somowo

Brodzic

 

Żyłowski

 

Żyłowo-Rabendy

 

Lubotyń

 

 

 

Źródła:

AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego, sygn.66.

Regestr pogłównego prowincji wielkopolskiej w 1676 r., Biblioteka Narodowa, Mf.1856.

Franciszek Czajkowski "Regestr diecezjów", ok.1781, Biblioteka Narodowa, Mf.7679.

Bartosz Paprocki "Herbarz rycerstwa polskiego", Kraków 1584.

Kacper Niesiecki "Herbarz Polski", wydanie II, Lipsk 1839-1845.

Wojciech W. na Wielądkach Wielądko "Heraldyka czyli opisanie herbów szlachty polskiej", Warszawa 1792-1798.

Adam Boniecki "Herbarz Polski", Warszawa 1899-1913.

Seweryn hr. Uruski "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej", Warszawa 1904-1938.

Teki Włodzimierza Dworzaczka 1.2.0. CD-ROM, Kórnik 1997.

Czesław Brodzicki "Początki osadnictwa Wizny i ziemi wiskiej na tle wydarzeń historycznych w tym regionie Polski (do 1529 roku)", Warszawa 1994.

Czesław Brodzicki "Ziemia łomżyńska do 1529 roku", Warszawa 1999.

"Słownik geograficzny Królestwa Polskiego", Warszawa 1880-1902.