POSTAWMY NA JAKOŚĆ

Chciałbym przedstawić Państwu sprawozdanie z działalności władz SGH kadencji 1999 - 2002 IX.1999 - XI. 2001

W odróżnieniu od corocznych, standardowych sprawozdań sporządzanych dla potrzeb ministerstwa nadzorującego działanie uczelni wyższych, niniejsze sprawozdanie jest raportem o zmianach i nowościach, które miały - zdaniem władz akademickich - wpływ na stan Uczelni w okresie minionych dwu lat kadencji.

1. Dydaktyka

1.1. Oferta dydaktyczna dla studiów dziennych

1.1.1. Rozszerzenie oferty kierunkowej
W Kolegium Ekonomiczno - Społecznym opracowano, zatwierdzoną następnie przez Senat ofertę programową nowego kierunku studiów Stosunki Międzynarodowe - Polityczne. Po raz pierwszy zostało to ujęte w "Informatorze" na rok akademicki 2000/2001. W ten sposób w ofercie kierunkowej znajdują się dwa kierunki (ZiM i SM) o dwu wersjach realizacyjnych.

1.1.2. Zmiany w ofercie przedmiotów obowiązkowych
Przeprowadzono radykalną przebudowę organizacyjną i programową przedmiotu Informatyka, uwzględniając przy tym lepsze wstępne przygotowanie studentów i szybki rozwój tej dziedziny. Na skutek wprowadzonych zmian programowych w zajęciach z informatyki na poziomie I wycofano kilkanaście ofert z poziomu V.
Od roku akademickiego 2000/2001 listę przedmiotów II poziomu rozszerzono o Politykę Społeczną oraz zwiększono wymiar zajęć z przedmiotu Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze I z 30 do 60 godzin.

1.1.3. Aktualizacja oferty przedmiotów do wyboru
Dokonano licznych zmian w ofertach kierunkowych (III i IV poziom). Pozwoliło to na aktualizację i eliminację dublowania treści 50 ofert dydaktycznych. Szczegółowy raport w tej sprawie zawierają Protokoły Komisji Programowej.

1.1.4. Wprowadzenie specjalności w ramach kierunków studiów
W "Informatorze" 2001/2002 po raz pierwszy opublikowano listę 42 specjalności oferowanych przez SGH w ramach istniejących kierunków studiów. Oferta ta jest wynikiem przeprowadzonych w roku 2000 prac i analiz Rad Naukowych kolegiów, a wcześniej Senackiej Komisji Programowej pracującej pod przewodnictwem prof. dr hab. J.Kaji, która przygotowała (zatwierdzone następnie przez Senat) zasady tworzenia specjalności. Pozwalają one na utworzenie nowych ofert dydaktycznych, jak i na znaczące uporządkowanie dotychczasowych. Dodatkowym efektem jest zwiększenie roli katedr w formułowaniu oferty dydaktycznej uczelni. Należy tu dodać, że absolwenci SGH w dyplomach ukończenia studiów nie uzyskiwali dotąd wpisu określającego w jakim zakresie (w ramach danego kierunku) zdobyli specjalizację.

1.1.5. Nowe "ścieżki" studiów
Opracowano i zatwierdzono 11 nowych "ścieżek" studiów kończących się certyfikatem (np. e-biznes). Obecnie SGH oferuje 43 "ścieżki" studiów koordynowane przez odpowiednie katedry lub instytuty.

1.1.6. Umacnianie roli katedr w dydaktyce
Zarówno specjalności jak i "ścieżki" służą podniesieniu roli katedr i ich kierowników w tworzeniu i realizowaniu oferty dydaktycznej. Wzrost roli katedr w podnoszeniu jakości ofert przedmiotowych przejawia się także:

- we wprowadzonej możliwości składania ofert katedralnych,

- w powiązaniu dydaktyki z prowadzonymi badaniami naukowymi (uchwałą Senatu wprowadzono obowiązek posiadania publikacji związanych tematycznie ze zgłaszaną ofertą dydaktyczną).

1.1.7. Dydaktyka w językach obcych
Wzrosła liczba ofert dydaktycznych w językach obcych. Razem z CEMS i PSE jest ich w "Informatorze" blisko sto.

1.1.8. Recenzowanie ofert dydaktycznych
Od roku 2000 wszystkie oferty zajęć z poziomów II - V (ponad 1400 ofert) są recenzowane przez profesorów SGH, specjalistów w określonych dziedzinach. Recenzenci zwracają uwagę na: 1) poziom merytoryczny proponowanych wykładów w świetle współczesnego dorobku naukowego w danej dziedzinie, 2) zgodność tytułu wykładu z programem zajęć, 3) powtarzalność danej tematyki w różnoimiennych wykładach, 4) kompletność oferty (program, literatura, publikacje własne autora oferty)). Z uwagami recenzentów zapoznawani są autorzy ofert oraz Senacka Komisja Programowa i Zespół Redakcyjny "Informatora". Z opinii wyrażonych przez recenzentów w roku 2001 wynika, że poziom ofert dydaktycznych uległ znaczącej poprawie w stosunku do roku poprzedniego.

1.1.9. Nowe zasady składania ofert dydaktycznych
Senat SGH na wniosek Komisji Programowej uchwalił formalne zasady składania ofert programowych, dotychczas miały one charakter zwyczajowy co nie zapewniało odpowiedniej jakości ofert dydaktycznych.


1.2. Pozostała oferta dydaktyczna

1.2.1. Zmiany w programie studiów zaocznych
W celu podniesienia jakości studiów zaocznych i zbliżenia oferty dydaktycznej Studium Zaocznego do oferty studiów dziennych wprowadzono zmiany w ofercie dla studiów zaocznych (mające dodatkowo na celu poszerzenie puli przedmiotów), m.in.:
- nowy kierunek Stosunki Międzynarodowe (w dwu wersjach realizacyjnych: SM Ekonomiczne i SM Polityczne),
- nowe przedmioty obowiązkowe (wprowadzone w celu dostosowania programu studiów zaocznych do minimów programowych studiów dziennych),
- nowe kierunkowe przedmioty do wyboru,
- radykalnie przebudowano program zajęć ze Statystyki (połączenie dotychczasowej Statystyki I i II),
- dla studiów uzupełniających magisterskich uruchomiono wykłady z przedmiotów: Mikroekonomia II i Makroekonomia II.

1.2.2. Aktualizacja programów studiów podyplomowych i doktoranckich
Aktualizowana jest oferta programowa najwyższego poziomu dydaktyki, to jest oferta studiów podyplomowych i doktoranckich. Z uwagi na istniejącą dzięki studiom podyplomowym interakcję pomiędzy wiedzą praktyczną (praktyką gospodarczą) i postępem w badaniach naukowych (rozwojem wiedzy teoretycznej) ma to znaczący wpływ na jakość dydaktyki dla studiów dziennych i zaocznych. Słuchacze studiów podyplomowych SGH stanowią około 1.7% ogółu słuchaczy studiów podyplomowych w Polsce (przy około 0.8% udziale w ogólnej liczbie studentów i około 1.02% udziale nauczycieli akademickich). Słuchacze studiów doktoranckich w SGH to około 2.5% ogólnej liczby doktorantów w Polsce.
W bieżącym roku akademickim uruchomiono łącznie 46 studiów podyplomowych, a w tym pięć nowych (po raz pierwszy uruchomione zostało studium w Kolegium Analiz Ekonomicznych).

1.2.3. Certyfikaty egzaminacyjne CNJO
CNJO opracowało kryteria i zasady wydawania certyfikatów znajomości języków obcych. Uzyskanie takiego certyfikatu jest znaczącym uzupełnieniem dokumentacji świadczącej o wysokiej jakości ukończonych studiów. Z możliwości uzyskania takiego certyfikatu i z oferty kursów przygotowujących do odpowiedniego egzaminu korzystają także osoby nie będące studentami SGH.

1.2.4. Oświatowa oferta programowa SGH
Jesienią 1999 roku opracowano i wdrożono nową dla SGH ofertę programową, związaną z uruchomieniem niepublicznego liceum ogólnokształcącego. Na podstawie oceny dokonanej przez władze oświatowe uzyskało ono uprawnienia szkoły publicznej. W Liceum SGH znaczącą cześć zajęć prowadzą etatowi pracownicy SGH (8 z 18).
Jeden z uczniów liceum uzyskał stypendium Ministra Edukacji za wyniki w nauce w klasie I.

1.3. Zajęcia dydaktyczne

1.3.1. Racjonalizacja organizacji zajęć
Łączna liczba przeliczeniowych godzin dydaktycznych (wchodzących w skład pensum) wyniosła w roku akademickim 1999/2000 ponad 225 tysięcy, tj. o 6,3% więcej niż w roku poprzednim. Biorąc pod uwagę wzrost liczby studentów o ok. 8% (głównie w wyniku wzrostu liczby studentów zaocznych) oraz wskazany wyżej wzrost liczby zajęć w Studium Dyplomowym można stwierdzić, że osiągnięto poważną racjonalizację dydaktyki organizowanej przez dziekanaty.

1.3.2. Skutki zmian w zasadach obliczania pensum
W pierwszym roku kadencji poprawie uległo wykonanie pensum dydaktycznego - z przeciętnie 123,3% w roku akademickim 1998/1999 do 127,7 % w roku 1999/2000. To, że przeciętne wykonanie pensum wzrosło tylko o około 3,5% , a więc mniej niż wynikać to może ze zwiększonej liczby zrealizowanych godzin dydaktycznych związane było z przyrostem zatrudnienia nauczycieli akademickich o 2.4% to jest do 796 osób. W drugim roku kadencji (2000/2001) także nastąpił wzrost liczby pracowników naukowo - dydaktycznych (do 859 osób). Przeciętne wykonanie pensum wzrosło do 152.8% , a łączna liczba zrealizowanych przeliczeniowych godzin dydaktycznych wyniosła prawie 268 tysięcy (wzrost o 19%) co związane jest ze zmianami w zasadach jego obliczania wprowadzonymi przez władze uczelni.

1.3.3. Zmiany w popularności kierunków studiów
W ostatnim roku nastąpiły warte odnotowania zmiany w proporcjach udziału dyplomów wydawanych na poszczególnych kierunkach studiów zaocznych. Na studiach dziennych sytuacja jest stabilna: około 32% ZiM, około 47% FiBa, około 16% SM, około 5% MIiSI. Na studiach zaocznych natomiast: licencjaty w proporcjach: ZiM około 38% w roku 2000 i około 33% w roku 2001, FiBa około 44% w roku 2000 i około 43% w roku 2001, SM około 15% w roku 2000 i 20% w roku następnym, MIiSI stabilnie około 3%. W przypadku dyplomów magisterskich proporcje te kształtują się następująco: spadek z 48% do 43% na kierunkach ZiM, wzrost z 39% do 42% na FiBa, wzrost z 11% na 14 na SM, MIiSI stabilnie poniżej 1%.

2 Badania naukowe i publikacje

2.1 Badania naukowe

2.1.1 Budżetowe środki finansowe na badania naukowe rosną tylko w ujęciu nominalnym (np. w roku 1999 wzrost o zaledwie 4,9% w stosunku do roku poprzedniego); wobec zmian w przepisach prawnych (np. tzw. oZUSowanie umów o dzieło od stycznia 2000) oraz inflacji, oznacza to malejące finansowanie badań (środki na badania własne, statutowe i granty wyniosły w r. 1999 łącznie ok. 4,4 mln zł, a w roku 2000 ok. 5.4 mln zł i stanowiły zaledwie ok. 6% budżetu SGH).

2.1.2. Istotnym elementem badań naukowych były badania prowadzone we współpracy z partnerami zagranicznymi (61 tematów w r. 1999), oparte o zewnętrzne finansowanie; nowym elementem w roku 2000 było rozpoczęcie współpracy międzynarodowej w ramach 5 Programu Ramowego UE (szkolenie pracowników, powołanie uczelnianego koordynatora, utworzenie stanowiska doradczego, pierwsi uczestnicy 5PR), którego skutkiem było dodatkowych 6 (łącznie 67) tematów badawczych realizowanych we współpracy z partnerami zagranicznymi.

2.1.3. Senacka Komisja Nauki rozpoczęła prace nad sformułowaniem strategii naukowej SGH, której główne cele to:
- intensyfikacja badań i wzrost liczby ich uczestników
- koncentracja tematyki badawczej na problemach stanowiących "wizytówkę naukową SGH",
- rozwój badań prowadzonych wspólnie z partnerami krajowymi i zewnętrznymi,
- intensywniejsze starania SGH o fundusze badawcze, budżetowe i pozabudżetowe.

2.2. Publikacje

2.2.1. Od stycznia 2000 roku Szkoła stała się wydawcą miesięcznika "Gospodarka Narodowa" znajdującego się na tzw. liście filadelfijskiej, co otwiera szersze możliwości publikacji artykułów (w tym w języku angielskim w związku z przewidzianą "wersją eksportową" tego czasopisma). Możliwości publikowania w języku angielskim związane są także z "European Business Forum" wydawanym przez CEMS.

2.2.2. Liczba publikacji naukowych autorstwa pracowników SGH w minionych latach wynosiła odpowiednio: rok 1998 - 1632 publikacje, 1999 - 1663, 2000 - 2090.

2.2.3. W 2001 r. rozpoczęła się reforma Oficyny Wydawniczej, w jej wyniku już uzyskano następujące efekty:
- poważne zwiększenie aktywności wydawniczej (znaczący wzrost sprzedaży),
- radykalne skrócenie cyklu wydawniczego zwłaszcza prac habilitacyjnych i skryptów.
Dalsze oczekiwane rezultaty to:
- zwiększenie zasięgu sprzedaży wydawnictw,
- poprawa sytuacji finansowej Oficyny.

3 Pracownicy

3.1 Zatrudnienie

3.1.1. W ciągu roku akademickiego 1999/2000 ogólna liczba pracowników SGH wzrosła do 1434 (tj. o 4,7% w porównaniu do roku poprzedniego), przy czym wzrost w grupie pracowników naukowo-dydaktycznych wyniósł 19 osób (tj. 2,4%), a w grupie pracowników nie będących nauczycielami akademickimi 46 osób (tj. 7,7% - przede wszystkim z powodu zatrudnienia personelu administracyjnego domów akademickich, po ich przejęciu w marcu 2000 r.). W kolejnym roku liczba pracowników wrosła do 1508 (wzrost o 5.1%) przy czym liczba pracowników naukowo - dydaktycznych wzrosła o 7.9%. Grupę pracownicza, w której nastąpił największy przyrost stanowią adiunkci (przyrost o 27 osób) co wynika ze znaczącej liczby doktoratów obronionych w roku poprzednim.

3.1.2. Główne zmiany w strukturze zatrudnienia pracowników naukowo-dydaktycznych (wrzesień 1999- wrzesień 2001):
- W pierwszym roku kadencji wzrost udziału profesorów zwyczajnych (pełnozatrudnionych) w ogólnej liczbie nauczycieli z 7,2% (tj. 56 osób) do 8,3% (tj. 62 osób), a w kolejnym roku spadek do 7.8% (pomimo wzrostu liczby profesorów do 65). Ogółem liczba profesorów zwyczajnych związanych z uczelnia wzrosła o 10.
- wzrost udziału profesorów nadzwyczajnych z 13,9 % w roku 1999 (tj. 108 osób) do 14.4% w roku 2000 i 2001 (odpowiednio 119 i 120 osób)
- obniżenie udziału adiunktów z 26,5 % (tj. 206 osób) do 23,4% (tj. 186 osób).

3.1.3. W minionych dwu latach aż 16 profesorów odeszło na emerytury. Jednak dzięki uzyskaniu tytułów naukowych profesora, zatrudnienie kilku osób spoza uczelni oraz dzięki powrotom z urlopów liczba profesorów mianowanych pozostaje praktycznie bez zmian. Dwulecie 2000 i 2001 jest wyjątkowe pod względem liczby osób, którym wygasa mianowanie na stanowisku profesora zwyczajnego. W latach minionych oraz w najbliższej przyszłości liczba profesorów mianowanych odchodzących na emeryturę wahała się i będzie się wahać od dwu do pięciu rocznie. Przy braku nowych mianowań liczba profesorów spadnie w roku 2004 poniżej granicy ustalonej zapisem ustawy dla uczelni "autonomicznej". Jednak biorąc pod uwagę liczbę osób posiadających habilitację (ponad 80), spośród których część uzyska nominacje profesorskie wariant taki można uznać za całkowicie nierealny.

3.2. Rozwój kadr

3.2.1. Badania naukowe prowadzone przez pracowników SGH przynoszą w efekcie awanse naukowe. Dane z ostatnich pięciu lat ilustruje poniższe zestawienie:

rok	Doktoraty	Habilitacje	Tytuły profesorskie
1996	7	4	3
1997	12	5	1
1998	15	6	9
1999	23	9	4
2000	15	7	8

3.2.2. Stopnie i tytuły naukowe uzyskało w SGH w roku akademickim 1999/2000 łącznie 60 osób (w roku poprzednim 45); przyrost ten nastąpił głównie dzięki pomyślnie sfinalizowanym doktoratom (wzrost z 28 w roku 1999 do 43 w roku 2000).

3.2.3. Awanse naukowe korzystnie zmieniły strukturę zatrudnienia kadry naukowo - dydaktycznej SGH. Aktualnie Uczelnia zatrudnia: 90 osób z tytułem naukowym profesora, 117 osób posiadających stopień doktora habilitowanego oraz 220 osób ze stopniem doktora; łącznie stopnie i tytuły naukowe ma 427 pracowników SGH (w roku poprzednim 404). Oznacza to, że na przeciętnego nauczyciela zatrudnionego na stanowisku profesorskim w SGH przypada około 70 studentów (w pozostałych państwowych uczelniach ekonomicznych na każdego profesora przypada co najmniej 140 studentów).

3.2.4. W minionych latach (1994 - 2000) występował w SGH powolny, ale systematyczny wzrost liczby pracowników naukowo - dydaktycznych. Przy niewielkim wzroście liczby osób zatrudnionych na stanowisku profesora (6 osób w omawianym okresie 1994 - 2000), znaczącym spadku liczby doktorów habilitowanych zatrudnionych na stanowiskach adiunktów (z 30 do 17) oraz doktorów zatrudnionych na stanowiskach adiunktów (z 196 do 174) zaobserwować można bardzo znaczący wzrost liczby asystentów (ze 130 do 216).

3.2.5. W minionych dwu latach po reaktywowaniu (zawieszonego w roku 1996/97) szkolenia nowo zatrudnianych pracowników w Podyplomowym Studium Doskonalenia Pedagogicznego blisko 130 pracowników SGH podnosiło swe kwalifikacje nauczycielskie.


3.3. Dochody pracownicze

3.3.1. Głównym źródłem wzrostu dochodów pracowniczych stały się środki pozabudżetowe, zwłaszcza uzyskiwane przez SGH dzięki odpłatnym formom kształcenia. Środki te są kierowane na wzrost wynagrodzeń pracowników obsługujących te formy bezpośrednio i na ponad etatowe prace innych pracowników (zarówno nauczycieli, jak i pracowników administracji). Środki budżetowe otrzymane z MEN pozwoliły na wzrost płac przeciętnie zaledwie o 6.5%. W roku 2001 podwyżki płac nastąpiły dwukrotnie w maju-czerwcu (korekta inflacyjna) oraz w grudniu (ustawowa "poprawa poziomu wynagrodzeń").

3.3.2. Najpoważniejszym problemem związanym z dodatkowymi wynagrodzeniami stało się (od stycznia 2000) objęcie ich nowymi składkami ZUS; w wyniku decyzji obecnych władz SGH wszystkie dodatkowe wynagrodzenia zostały podniesione nie tylko o skutki inflacji, lecz również o nową składkę ZUS tak, by nastąpił wzrost realnych wynagrodzeń.

3.3.3. Politykę władz Szkoły w określaniu wynagrodzeń pracowniczych ilustruje poniższy przykład zmian stawek za dodatkowe ponadnormatywne godziny dydaktyczne:
- w latach akademickich 1997/98 i 1998/99 stawki były zamrożone,
- w roku akademickim 1999/2000 stawki zostały podniesione o skutki dwuletniej inflacji (przeciętnie o 24,5%), a w roku 2000/2001 o dalsze 4 - 5%.
- w roku akademickim 2000/2001 stawki zostały podniesione o skutki rocznej inflacji oraz "oZUSowania" (przeciętny wzrost względem stawek 1999/2000 wyniesie około 26%).

3.3.4. Dynamikę stawek wynagrodzeń za dodatkowe ponadnormatywne godziny dydaktyczne zróżnicowano w celu uruchomienia bodźców finansowych sprzyjających naukowemu rozwojowi pracowników - najszybciej wzrosły stawki dla profesorów posiadających tytuł naukowy (o 67,6%) oraz dla osób posiadających stopień doktora habilitowanego (o 55%).

3.3.5. Jesienią 1999 roku wprowadzone zostały, po raz pierwszy od 1995 roku, znaczące zmiany honorariów autorskich stosowanych w Oficynie Wydawniczej SGH, w szczególności zostały podniesione i uzależnione od nakładu stawki wynagrodzeń za publikacje dydaktyczne.

3.3.6. Przeprowadzona została głęboka reforma uczelnianego systemu nagród i wyróżnień (zmiany w trzech funduszach); zamiast idei "mało, ale prawie każdemu" zastosowano zasadę "więcej wyróżniającym się".

3.3.7. Nowym elementem dodatkowych dochodów pracowników SGH stały się świąteczne bony towarowe.


3.4. Pensum dydaktyczne - nowe zasady obliczania

3.4.1 Dokonano nowelizacji zasad obliczania pensum w celu zainicjowania pożądanych kierunków zmian w zakresie jakości procesu nauczania; ocena efektów nastąpi po upływie nowego roku akademickiego. Za pożądany kierunek zmian uznane zostało między innymi zwiększenie liczby zajęć prowadzonych przez najwyżej kwalifikowane kadry naukowe.

3.4.2. Preferencje dla dydaktyki najwyższej jakości zostały wyrażone m.in. poprzez:
- obniżenie pensum profesorów zwyczajnych (aż o 1/3, do 120 godzin rocznie),
- wzrost mnożnika (do 4) za zajęcia dla studiów doktoranckich i zajęcia prowadzone w językach obcych.

3.4.3. Powszechnemu w minionych latach zjawisku przedłużania czasu pisania prac
dyplomowych (licencjackich i magisterskich) przeciwdziałać ma zastosowanie zasady wynagrodzenia promotorów za efekt końcowy, tj. egzamin dyplomowy.

3.4.4. Wprowadzono w życie liczne zmiany prowadzące do racjonalizacji wydatków, zwłaszcza: włączenie do pensum niektórych zajęć dotychczas wynagradzanych poprzez osobne umowy, uporządkowanie systemu przyznawania godzin dydaktycznych w związku z opieką tutorską, likwidacja mnożników i dodatków, które straciły aktualność bądź nie odpowiadały realnemu nakładowi pracy dodatkowej.


4. Studenci - wybrane zagadnienia

4.1. Latem 1999 roku obecne władze SGH po przeanalizowaniu możliwości organizacyjnych i potrzeb finansowych uczelni zadecydowały o jednorazowym zwiększeniu liczby studentów zaocznych o ok. 600 osób (nowe, dodatkowe toki studiów licencjackich i magisterskich); rekrutacja zimowa 1999 i rekrutacja letnia 2000 (na studia dzienne i zaoczne) pozostała na dotychczasowym poziomie.

4.2. Ogólna liczba studentów jest w przybliżeniu stabilna i waha się od kilku lat w przedziale od 12 do 13 tysięcy (wahania wynikają między innymi z dwukrotnej w roku rekrutacji na studia zaoczne i uzupełniające magisterskie oraz również dlatego, że egzaminy dyplomowe prowadzone są praktycznie przez cały rok).

4.3. W roku 2000 sformalizowano (poprzez podpisanie umowy) inicjowaną w poprzedniej kadencji, bezprecedensową współpracę pomiędzy Wydziałem Prawa i Administracji UW a SGH w zakresie wzajemnej rekrutacji na studia równoległe. W roku 2001 podobne umowy podpisano z innymi jednostkami UW: Wydziałem Psychologii oraz Wydziałem Dziennikarstwa i Nauk Politycznych.

4.4. Zmieniono zasady finansowania samorządu i organizacji studenckich. Wprowadzono finansowanie przedmiotowe w miejsce funkcjonującego w poprzednich latach finansowania podmiotowego.

4.5. Stworzono lepsze warunki rozwoju studenckiego ruchu naukowego, co zaowocowało poważnym wzrostem liczby aktywnych kół naukowych, większym udziałem studentów w badaniach i konferencjach naukowych oraz przygotowaniem do publikacji studenckich zeszytów naukowych. Znaczącą aktywność wykazuje większość spośród pięćdziesięciu trzech (w roku 2001, rok wcześniej było 45) kół zarejestrowanych w uczelni. Zreformowana Rada Studenckich Kół Naukowych zorganizowała Targi Kół Naukowych, dzięki którym możliwa była integracja kół zajmujących się różnymi aspektami życia gospodarczego, a jednocześnie SKN-y w intensywny sposób promowały swą działalność w środowisku studenckim.

4.6. Pomoc Szkoły dla fakultatywnych zajęć z wychowania fizycznego wyraziła się m.in. w urządzeniu nowego Ośrodka Kulturystyki (wrzesień 1999) oraz w korektach zasad wynagradzania instruktorów (np. wzrost mnożnika za prowadzenie obozów sportowych).

4.7. Organizacje studenckie podjęły działania społeczne w środowisku dzielnicy (opieka nad Domem Dziecka z ulicy Rakowieckiej sprawowana przez SoliDeo oraz NZS).


5. Współpraca zagraniczna

Znaczącym wydarzeniem w zakresie współpracy SGH z uczelniami zagranicznymi uznać należy przyjęcie naszej uczelni w roku 2001 do PIM (Program in International Management) stanowiącego globalny odpowiednik CEMS, do którego SGH należy od 1998 roku. Istotnym osiągnięciem jest także uzyskanie akredytacji AACSB przez program MBA prowadzony przez SGH we współpracy z University of Minnesota, a także uzyskanie członkostwa w EFMD (The European Foundation for Management Development). W końcu 2001 r. SGH poddała się procesowi akredytacji EQUIS. Mamy nadzieje na zakończenie tego procesu w roku 2002.
W dziedzinie współpracy zagranicznej bardzo ważnym wydarzeniem było także nadanie tytułu Doktora Honoris Causa profesorowi Wolfgangowi Michalskiemu oraz profesorowi Ronaldowi W. Jones'owi.


5.1. Pracownicy

5.1.1. Nastąpił poważny, blisko 100% wzrost (w stosunku do roku akademickiego 1998/1999) liczby pracowników SGH wyjeżdżających za granicę na staże i stypendia badawcze. W takich wyjazdach - praktycznie po raz pierwszy w historii SGH - wzięła udział liczna (ponad stu osobowa) grupa pracowników nie będących nauczycielami akademickimi. Studialne wyjazdy zagraniczne służb administracyjnych uczelni mają na celu wymianę doświadczeń i doskonalenie jakości pracy.

5.1.2. Znacząco wzrosła liczba wyjazdów pracowników SGH na zagraniczne konferencje naukowe (140 wyjazdów w roku akademickim 1999/2000 i ponad 400 w roku 2000/2001) 3). Udział w konferencjach miał charakter aktywny (referaty i komunikaty naukowe, przewodniczenie sesjom, współorganizacja). Wzrosła też o blisko 30% w porównaniu z ubiegłym rokiem akademickim liczba zagranicznych uczestników konferencji międzynarodowych organizowanych przez SGH w Polsce.

5.1.3. Zawarte zostały liczne nowe umowy (w latach 2000-2001 zawarto dziewięć umów dwustronnych co daje łącznie 115 umów z partnerami zagranicznymi) pomiędzy SGH, a partnerami zagranicznymi dotyczące wymiany pracowników i studentów, wspólnych badań naukowych i programów szkoleniowych. Wśród takich umów najważniejsze znaczenie mają:
- Utworzenie Kolegium Stefana Batorego przy Uniwersytecie Wileńskim (tj. sieci współpracy pomiędzy uniwersytetami centralnej i wschodniej Europy);
- Kontrakt Uczelniany (w ramach programu SOCRATES), tj. umowy z 65 uczelniami krajów Unii Europejskiej.


5.2. Studenci

5.2.1. W minionych dwu latach akademickich poważnie wzrosła liczba studentów SGH odbywających studia za granicą - ogółem 231 osób w roku 1999/2000 i 281 w roku 2000/2001 (w roku 1997/98 - 180, a w 1998/99 - 200). Ponadto w roku 1999/2000 160 osób, a ponad 250 w roku następnym wzięło udział w wakacyjnych kursach języka rosyjskiego w Instytucie Języka Rosyjskiego im A.Puszkina w Moskwie.

5.2.2. Skutkiem zaangażowania SGH w realizacje programu CEMS jest wzrastająca liczba dyplomów CEMS - Master jakie uzyskali studenci SGH, odpowiednio: 2 dyplomy w roku 1999, 12 w 2000 i 23 w roku 2001.

5.2.3. Nastąpił wzrost liczby obcokrajowców odbywających studia dzienne w SGH. Ogółem było to 225 w roku 2000 i 253 osób w roku 2001 (w latach poprzednich około 220), w tym ponad 40 osób studiujących przez 1 lub 2 semestry (30 osób w roku 1998/99). Liczba studentów uczelni CEMS-owskich przyjeżdżających do SGH spadła z 17 w roku 1998/99 do 9 w latach 1999/2000 i 2000/2001. W roku 2000/2001 na studiach doktoranckich było 67 obcokrajowców.

5.2.4. SGH zawarła nowe umowy o współpracy z uczelniami pozaeuropejskimi w zakresie wymiany studenckiej. Zawarcie takich umów było warunkiem przyjęcia naszej uczelni do PIM.

5.2.5. Wykłady w językach obcych dla studentów SGH prowadziło w 2000 r. 62, a w roku następnym 69 wykładowców zagranicznych oraz pracownicy naukowo - dydaktyczni SGH. W zajęciach tych uczestniczyła duża liczba studentów, m.in.:
- 58 w programie CEMS (45 w roku 1998/99),
- 249 w programie Forum Polsko-Niemieckiego (odpowiednio: 180),
- 69 w programie PSE, w tym przypadku nastąpił spadek liczby uczestników (poprzednio 82) na skutek zwiększenia wymagań stawianych kandydatom w trakcie rekrutacji do PSE.
Należy tu wspomnieć dodatkowo o wykładach jakie w roku 2000/2001 dla studentów i pracowników SGH przeprowadzili: laureat nagrody Nobla w roku 1999, profesor Robert Mundell, laureat nagrody Nobla w roku 2000, profesor James J. Heckman, nominowany do nagrody Nobla w roku 2001, profesor William Barnett oraz Prezydent Republiki Finlandii, Tarja Kaarina Halonen.

5.3. Senacka Komisja ds. Współpracy z Zagranicą opracowała koncepcję kompleksowej internacjonalizacji SGH, która w sposób zintegrowany formułuje strategiczne cele, zadania i środki współpracy międzynarodowej. Koncepcja została przedstawiona Senatowi SGH w czerwcu 2001 r.

5.4. Dla studentów SGH wyjeżdżających w ramach programu SOCRATES władze uczelni pozyskały od jednego ze sponsorów 200 tys. zł na dofinansowanie kosztu ich pobytu za granicą. Z dofinansowania skorzystało 172 studentów.


6. Budżet SGH

6.1. Zasadnicze tendencje

6.1.1. W obu latach kadencji obniżyły się realnie ujęte dotacje państwowe (tempo ich wzrostu nominalnego było niższe od tempa inflacji). Łączny udział dotacji MEN i KBN przeznaczonych na dydaktykę, badania naukowe i pomoc materialną dla studentów obniżył się do około 48% budżetu Szkoły w stosunku do około 53% w roku 1998/99. Także w obu latach dotacje były w grudniu nominalnie zmniejszane w stosunku do decyzji jakie uczelnia otrzymywała w początku roku.

6.1.2. Głównym czynnikiem wzrostu budżetu stały się wpłaty studentów SGH. Czesne studentów studiów zaocznych wynosi około 20% ogólnych dochodów Szkoły;
Nominalny wzrost uzyskanych funduszy nastąpił głównie w wyniku przyjęcia dwóch dodatkowych toków studiów (por. pkt. 4.1.) oraz nieco przekraczającego poziom inflacji wzrostu czesnego za studia.

6.1.3. Wpływy z czesnego za studia podyplomowe przekroczyły 13% dochodów Szkoły (w roku 1999 około 11%).

6.1.4. W wyniku uporządkowania systemu opłat wnoszonych przez studentów stacjonarnych (opłaty za przedmioty powtarzane, opłaty za przedłużenie studiów, opłaty za dodatkowe egzaminy) nastąpił znaczący wzrost ich wkładu do budżetu Szkoły. Podkreślić należy, że wzrost tych opłat pojawił się jako skutek m.in. uzależnienia opłaty od liczby punktów kredytowych powtarzanego przedmiotu, wprowadzenia opłaty za przedmioty zadeklarowane przez studenta i nie zrealizowane oraz zbliżenia warunków wnoszenia opłat przez dziennych i zaocznych studentów SGH oraz osoby nie będące studentami. Uporządkowanie systemu opłat wnoszonych przez studentów studiów dziennych nie utrudnia rozszerzania wiedzy i umiejętności (tzn. nie ogranicza swobody wyboru przedmiotów i kierunków studiów). Skłania jednak studentów do odpowiedzialnego deklarowania przedmiotów, dzięki czemu przyczynia się do obniżania kosztów dydaktyki.

6.2. Inne zagadnienia związane z budżetem uczelni

6.2.1. Bardzo poważnym problemem dla budżetu Szkoły stało się wprowadzenie w 2000 roku obowiązkowego obciążenia wszystkich wynagrodzeń składką ZUS. Szacunki wykazują, że zwiększa to koszty SGH o ok. 5 mln zł, co wiąże się z wydatkowaniem aż ok. 75% budżetu na wynagrodzenia pracownicze. Ta sytuacja zmusiła Szkołę do różnorodnych starań o pozyskanie dodatkowych dochodów i minimalizacji kosztów działalności uczelni. Warto podkreślić, że nie nastąpiło to kosztem dochodów pracowniczych.

6.2.2. Wszystkie zakupy Szkoły i jej poszczególnych jednostek zostały objęte systemem przetargów i zamówień publicznych.

6.2.3. Działania akademickich i administracyjnych władz Szkoły doprowadziły do wyraźnego wzrostu roli kryteriów finansowych w podejmowaniu decyzji bieżących i długofalowych.


7. Zarządzanie

7.1.1. W początku kadencji w administracji centralnej Uczelni praktycznie w całości wymieniono kierownictwo i dokonano poważnej reorganizacji (zwłaszcza w dotychczasowym tzw. pionie technicznym).

7.1.2. Nowe kierownictwo służb finansowych dokonało radykalnej przebudowy tego aspektu gospodarki SGH (m.in. nowy plan kont), doprowadziło też do wdrożenia nowego, jakościowo lepszego, systemu komputeryzacji księgowości.

7.1.3. W praktykę zarządzania uczelnią wprowadzane są rozwiązania proponowane przez pracowników naukowych uczelni. Przykładem jest wykorzystanie ekspertyzy (modelu symulacyjnego) opracowanej w Instytucie Ekonometrii do usprawnienia systemu funkcjonowania wind w budynku F.


8 Inwestycje i remonty

8.1. Najpoważniejszym pod względem wielkości nakładów na inwestycje był zakup sprzętu komputerowego za ponad 2,8 mln zł. Z 250 nowych komputerów 140 znalazło się w salach dydaktycznych, a 110 oddano do dyspozycji Kolegiów i administracji.

8.2. Drugą co do ważności inwestycją było zakupienie w 2000 roku od Gminy Centrum budynku przy ul. Kieleckiej (za 2,5 mln zł, w ramach 4 mln zł przewidzianych na inwestycje budowlane w planie finansowo - rzeczowym uchwalonym przez Senat). Powierzchnia użytkowa tego budynku wynosi około 700 m2 z możliwością nadbudowy dwu dodatkowych pięter. Budynek po remoncie przeznaczony został na siedzibę służb finansowych. Dzięki temu w budynku Głównym uzyskano 3 sale dydaktyczne i 2 pokoje katedralne. Remont w całości wykonany został przy wykorzystaniu służb uczelni.

8.3. Opracowany został projekt inwestycyjny nowego budynku SGH (róg Madalińskiego i Al. Niepodległości), a we wrześniu 2001 uczelnia uzyskała pozwolenie na budowę tego budynku. Powierzchnia budynku wynosić będzie łącznie ok. 10 tys. m2, przy czym budynek pomieści m.in.:
- 32 lokale dydaktyczne (w tym 2 audytoria) o łącznej powierzchni ok. 2,5 tys. m2;
- 5 trzypokojowych lokali katedralnych,
- bogate zaplecze usługowe i pomocnicze.
Przewidywany koszt budowy wynosi ok. 40 mln zł, zaś koszt wyposażenia ok. 10 mln zł. Inwestycja zrealizowana zostanie głównie dzięki dotacji MEN. Według harmonogramu rzeczowo finansowego budynek ma być oddany do użytku w ciągu 80 tygodni od momentu zakończenia przetargu na realizacje tej inwestycji.

8.4. Rok akademicki 1999/2000 był wyjątkowym pod względem natężenia zmian lokalizacyjnych. Zmianami objęto 25 jednostek organizacyjnych i około 60 lokali o łącznej powierzchni około 2,2 tys. m2. Szkoła przy wykorzystaniu własnych służb technicznych poddała remontom i adaptacjom poważną część posiadanej powierzchni. Dzięki zmianom lokalizacyjnym osiągnięto m.in.:
- realizację zewnętrznych nakazów dotyczących zorganizowania odpowiedniej lokalizacji dla Kancelarii Tajnej i wycofania "dużej" dydaktyki z budynku F (względy BHP i możliwości techniczne);
- koncentrację jednostek organizacyjnych obsługujących współpracę międzynarodową w reprezentacyjnym, zabytkowym budynku A;
- powiększenie liczby i powierzchni sal służących dydaktyce; Szkoła posiada aktualnie 108 sal dydaktycznych o łącznej powierzchni 8011 m2; dodać należy, że w wyniku poprawy sytuacji salowej programów międzynarodowych (w tym prestiżowych i dochodowych studiów podyplomowych WEMBA i CEMBA) oraz w rezultacie utworzenia liceum niewielkiemu przejściowemu zmniejszeniu uległa liczba sal dydaktycznych, które są w bezpośredniej gestii Działu Organizacji Dydaktyki;
- bardziej sprawiedliwy niż dotychczas przydział powierzchni na lokale katedr i instytutów, uwzględniający zmianę potrzeb i aktualną liczbę pracowników; syntetycznym wyrazem tych zmian oraz pewnego zwiększenia powierzchni (do ponad 4100 m2 ) jest wzrost wskaźnika z 5,1 m2/pracownika w roku 1999 do 5,66 w roku 2000 (nb. polska norma wynosi 5,5 m2/pracownika).

8.5. Prace remontowe objęły także liczne inne pomieszczenia, a w tym:
- dokonany został kompletny remont uczelnianych pokoi gościnnych w budynku A wraz z wymianą wind. Między innymi (dzięki likwidacji zbędnych pomieszczeń laboratorium fotograficznego) zwiększono liczbę pokoi gościnnych, a także podniesiono ich standard;
- po zmianie lokalizacji Działu Współpracy Zagranicznej powstała druga (większa) sala konferencyjna;
- w wyniku likwidacji magazynów (w dawnym schronie przeciwatomowym) po remoncie oddano do użytku reprezentacyjną Salę Klubową w podziemiach budynku Głównego, w której odbywają się spotkania "zamknięte" umożliwiając w ten sposób ciągłą pracę Klubu Profesorskiego;
- podobnie, także w wyniku likwidacji magazynów zwiększono powierzchnię Archiwum;
- opracowane zostały założenia zmian w dotychczasowych pomieszczeniach pracowni poligraficznej. Dzięki zmianom organizacyjnym i stosownym remontom na parterze budynku F powstaną pomieszczenia dla 6 "małych" katedr (pokój średni + pokój mały + sekretariat), dwie sale dydaktyczne każda na 40 osób (alternatywnie jedna 80 osobowa), dwie sale seminaryjne oraz całodobowe ogólnodostępne laboratorium komputerowe;
- w pomieszczeniach "Chlewika" powstaje kawiarnia internetowa stanowiąca jednocześnie oddział internetowy jednego z banków.


9. Inne działania

9.1. W grudniu 2000 r. Została reaktywowana spółka będąca własnością uczelni, a działająca pod nazwą: Centrum Doradztwa i Ekspertyz Gospodarczych. Podjęła ona działalność gospodarczą, a w tym prowadzenie księgarni. Dzięki zmianie formy działania "skrypciarnia" oferuje także książki innych wydawców, a nie tylko Oficyny Wydawniczej SGH jak było to wcześniej. W ciągu minionych dwunastu miesięcy (XII 2000 - XI 2001) Spółka odnotowała ponad milionowy obrót. W ofercie "skrypciarni" są publikacje dziewięciu dystrybutorów. Książki Oficyny Wydawniczej SGH stanowią 33% wartości sprzedaży.

9.2. Uruchomione zostały liczne nowe serwisy intra- i internetowe (w tym Serwis Informacyjny Rektora, strony internetowe dziekanatów studiów oraz DWZ). Od jesieni 2001 roku wdrażany jest skomputeryzowany system rejestracji na wykłady równolegle w Studium Dyplomowym i w Studium Zaocznym (tzw. "wirtualny dziekanat"). Corocznie opracowywany jest "kodeks SGH", czyli spis wszystkich obowiązujących w naszej uczelni Uchwał Senatu i zarządzeń rektora. Ogólnodostępne egzemplarze tego "kodeksu" mają sprzyjać jawności reguł obowiązujących w naszej uczelni i przejrzystości działań władz rektorskich.

9.3. W grudniu 2000 roku, bo blisko rocznych pracach koncepcyjnych i organizacyjnych utworzona została Fundacji Promocji i Akredytacji Kierunków Ekonomicznych EPOQS, której jednym z celów statutowych jest monitorowanie jakości kształcenia. Opracowane zostały procedury i standardy akredytacji dla trzech kierunków studiów. Założycielami Fundacji są państwowe uczelnie ekonomiczne.

9.4. Władze rektorski kontynuują współpracę z Klubem Partnerów, który powstał w 1998 roku. Liczba "partnerów" zwiększyła się o trzy firmy. Tablice z logo partnerów znajdują się obok Rektoratu. Na przeciwległej ścianie w roku 2001 swe miejsce znalazła galeria "dobroczyńców" złożona z tablic z logo firm, które wspierają finansowo działania SGH.

9.5. Prowadzone są prace mające na celu ustalenie wariantów możliwości wykorzystania działki na ul. Wyścigowej oraz rozbudowy budynku "S".

Marek Rocki